Tlodi Ysbrydol a Materol yng Nghymru

Bythefnos yn ôl roeddw ni wedi ei gadael hi braidd yn hwyr wrth baratoi pregeth ar gyfer Penuel ar y Sul. Gwasanaeth arferol oedd hi yn hytrach na rhan o’r gyfres Torri Syched felly doeddw ni ddim am barhau a’r gyfres trwy Philipiaid felly fe benderfynais wneud rhywbeth ychydig bach yn wahanol a chynnig ymateb Ysgrythurol i rywbeth oedd yn gyfoes neu ar y newyddion.

Y symbyliad tu ôl i’r bregeth i gychwyn oedd teitl erthygl Nerys Evans AC ar WalesHome.ORG: “Plaid’s path out of poverty.” Gwnaeth hynny i mi feddwl am lwybr Iesu allan o dlodi ac yna holi beth yn union yw tlodi. Ar ôl myfyrio ar rai adnodau daeth y bregeth ynghyd gyda help arbennig un o lyfrau Dewi Arwel Hughes, God of the Poor.

Beth bynnag, dyma’r bregeth fel MP3. Tanysgrifiwch i’r podlediad drwy iTunes isod neu o dan yr icon tanysgrifio cliciwch ar yr icon “play” i’w chwarae yn eich porwr.

itunes

 
icon for podpress  Standard Podcast [20:56m]: Play Now | Play in Popup | Download
  • Share/Save/Bookmark

Ymerodraeth yn ymgnawdoliad o bechod

Pinacl pechod yn y byd hwn yw ymerodraeth ac imperialaeth, boed ar ei wedd dreisgar neu yn ei gynildeb gwleidyddol yn erbyn y gorthrymedig. Mae’r gwleidyddion a’r unigolion nad sy’n gweld y pechod o ymerodraeth yn eu credoau a gweithredoedd yn ddall iddo yn yr un modd ag oeddem ni i gyd yn ddall i’n pechod ni cyn i’r Ysbryd Glân agor ein llygaid. Mae ymerodraeth yn creu niwed, dinistr a phoen ond mae bob amser yn colli yn y pen draw oherwydd fod ei feistr wedi colli’r frwydr olaf lle’i trechwyd gan Frenin y Brenhinoedd - Iesu. Dyna pam yr wyf yn byw mewn gobaith er gwaethaf agweddau na fyn y Cristion eu goddef tuag at Gymru, yr Alban ac Iwerddon o gyfeiriad gwleidyddion Prydeinig yn Llundain ac oddi fewn i’r gwledydd Celtaidd.

Bydd rhaid i wleidyddion sy’n parhau i hyrwyddo imperialaeth yn ei ffurf gynnil yng Nghymru fod yn ofalus iawn oherwydd mae Duw yn Dduw cyfiawn sy’n mynd i’r afael ac anghyfiawnder.

  • Share/Save/Bookmark

Llawlyfr Llawenydd - Rhan 2

llawlyfrllawenydd_rhan2

18 Ond pa waeth? Y naill ffordd neu’r llall, prun ai mewn rhith ynteu mewn gwirionedd, y mae Crist yn cael ei gyhoeddi, ac yr wyf yn gorfoleddu yn hyn. Ie, a gorfoleddu a wnaf hefyd,
19 oherwydd mi wn mai canlyniad hyn, ar bwys eich gweddi chwi a chymorth Ysbryd Iesu Grist, fydd fy ngwaredigaeth.
20 Am hyn yr wyf yn disgwyl yn eiddgar, gan obeithio na chaf fy nghywilyddio mewn dim, ond y bydd Crist, yn awr fel erioed, trwy fy ngwroldeb i, yn cael ei fawrygu yn fy nghorff i, prun bynnag ai trwy fy mywyd ai trwy fy marwolaeth.
21 Oherwydd, i mi, Crist yw byw, ac elw yw marw.

itunes

Cliciwch uchod i danysgrifio i’r podlediad NEU cliciwch ar yr eicon ‘play’ isod.

 
icon for podpress  Llawlyfr Llawenydd - Rhan 2 [22:23m]: Play Now | Play in Popup | Download
  • Share/Save/Bookmark

Y Stori

Dyma grynhoad bach o be dwi’n credu…

Gwreiddiau
Credwn yng ngwirioneddau canolog y ffydd Gristnogol hanesyddol, gwelwn ein hunain fel rhan o linach hir o bobl sydd wedi bod yn rhan o sgwrs ddiddiwedd rhwng Duw a dyn. Credwn fod y Beibl yn gôr o leisiau a ysbrydolwyd gan Dduw i drosglwyddo cerddi, storïau, adroddiadau, a llythyrau sy’n sôn am berthynas pobl â’i gilydd a’u perthynas gyda’r Duw byw. Er mwyn gwybod lle rydyn ni’n mynd, mae’n rhaid i ni wybod ble rydym wedi bod.

Taith
O dan awdurdod Crist credwn yn obeithiol y bydd Duw yn adfer yr holl greadigaeth. Credwn fod hi’n bwysig i bawb ystyried beth y mae’n ei olygu i fyw’r realiti yma heddiw. Rydym yn archwilio, cwestiynu, ac ymgodymu â ffyrdd newydd a chreadigol i fyw allan a chyfathrebu dysgeidiaeth Iesu. Oherwydd ein bod yn gweld ffydd fel taith, rydym ni’n disgwyl gweld amheuon, yn agored i gwestiynu, ond yn gobeithio gweld bywydau yn cael eu hail-eni.

Cyfanrwydd
Credwn fod Duw eisiau creu dynoliaeth newydd drwy adfer pob rhan ohonom ni. Cofleidiwn yr iachawdwriaeth mae Iesu’n cynnig fel yr unig obaith i adfer ein perthynas â Duw, ein gilydd, ein hunain, a’r greadigaeth. Credwn fod bywyd yn gyfan yn ysbrydol, a bod modd i’n holl ofnau, methiannau, a’n tor-calon gael eu hadfer a’u gwneud yn gyfan eto yng Nhrist. Rydym ar daith integredig sy’n cyffwrdd a’n meddwl, ein corff, ein henaid, ein hemosiynau a’n profiadau sy’n cael eu clymu at ei gilydd yn ein perthynas a Duw.

Cymuned
Gwelwn ddelw Duw ym mhob person, ym mhob man. Credwn ein bod wedi ein creu i fyw gyda’n gilydd, i gario beichiau’n gilydd, i rannu eiddo, i weddïo a chydnabod ein pechodau, ac i ddioddef a dathlu gyda’n gilydd. Yn y perthnasau gonest a chariadus yma mae Duw yn ein trawsnewid ac mae gwirionedd yn dod yn realiti. Ni allwn fod yn ddisgyblion i Iesu ar ein pennau ein hunain.

Gwasanaethu
Credwn mai Iesu yw Duw ar ffurf dyn a bod yr Eglwys heddiw yn dystiolaeth barhaus o bresenoldeb Duw yn y byd. Dan arweiniad yr Ysbryd Glan, rydym ar dân i frwydro yn erbyn anghyfiawnder ac i leddfu dioddefaint, i ymuno â Duw’r gorthrymedig wrth fyw neges drawsnewidiol atgyfodiad Iesu. Mae Iesu’n galw ar ei Eglwys i fod yn rym daionus yn y byd, ac fe gredwn fod yr Eglwys ar ei gorau pan fo’n gwasanaethu, yn aberthu, yn caru, ac yn cyfri’n bwysig y pethau y mae Duw ei hun yn ei gweld yn bwysig. Credwn ein bod ni wedi ein creu i fyw dros rywbeth llawer mwy na ni ein hunain.

Dathlu
Mae’n destun llawenydd dwfn ein bod ni’n cael y fraint o gynorthwyo Duw i newid y byd, i gofleidio’r gwir, ac i wynebu yfory mewn gobaith. Credwn fod Duw yn gwahodd pawb ym mhobman i’w dderbyn mewn ffydd ac i ddechrau ar y ffordd newydd o fyw, ac fe gredwn ni mae dyma sut mae byw bywyd i’r eithaf.

  • Share/Save/Bookmark

Ffilm 001

cutWythnos yma dwi’n cymryd seibiant o’r PhD a gwahanol bethau eraill sydd fel arfer ar fy mhlât i weithio ar y ffilm fer gyntaf mewn cyfres gobeithio. Dydy hi’n ddim byd newydd i Gristnogion gynhyrchu ffilmiau byr er mwyn rhannu eu ffydd i bobl sydd a diddordeb gwylio a gwrando. Er enghraifft yn y byd Saesneg mae ffilmiau NOOMA Rob Bell wedi bod yn dra ddylanwadol. Hyd yn oed os na wnewch chi werthfawrogi neges Bell maen rhaid i chi edmygu creadigrwydd a safon saethu a chynhyrchu’r ffilmiau. Fy ffefryn i yng nghyfres NOMMA ydy’r cyntaf un NOOMA 001 -Rain. Fodd bynnag, yn ôl yr arfer, does dim stwff fel hyn gyda ni yn Gymraeg.

Yn y gorffennol dwi wedi trio creu pethau amaturaidd, maen siŵr mae’r enwocaf ydy’r ffilm ‘Stori Lewis’ sydd wedi derbyn cannoedd o hits ar YouTube. Er fod y cynnwys yn ddifyr, mae safon y cynhyrchu yn amlwg amaturaidd – ond eto maen ddigon dderbyniol pan gofiwch fod y cyfan yn home made job. Y bwriad yn awr yw creu ffilmiau o safon proffesiynol yn arddull ffilmiau NOOMA Rob Bell. Ni fydda nhw yn gyfieithiadau o ffilmiau Rob Bell nac ychwaith yn addasiadau. Mi fyddan nhw yn ffilmiau hollol wreiddiol eu cynnwys ond eto yn tynnu ysbrydoliaeth o dechneg ffilmograffi a storïol Rob Bell. Hynny yw, yn hytrach na phregethu “Credwch yn Iesu Grist!” mi fyddwn ni yn adrodd stori, ac ergyd y stori fydd fod Iesu eisiau i ni ei ddilyn. Mi fydd yna bregeth o ryw fath yn y ffilm, ond bydd y bregeth yna mewn ffordd subtle fydd yn gwneud i bobl feddwl drostyn nhw eu hunain. Thema’r ffilm gyntaf ydy “Derbyniad”. Dydw ddim mynd i ddatgelu mwy am y plot yn lle mod i’n sbwylio’r ffilm i chi!

Mae Eglwys Bresbyteraidd Cymru wedi rhoi nawdd hael iawn i’r prosiect sydd yn golygu ein bod ni’n medru gweithio gyda chyfarwyddwr proffesiynol ac rydym ni’n falch iawn fod Iwan England ar gael i weithio gyda ni wythnos nesa. Mae’r nawdd ariannol hefyd yn golygu ein bod ni’n medru llogi camera ac offer sain safonol, mi fyddwn ni felly yn saethu mewn HD. Dwi wedi sgriptio a fi fydd yr adroddwyr, Aled Ifan sy’n cynhyrchu ac Iwan England sy’n saethu a chyfarwyddo. Mae Menna wedi bod yn golygu’r sgript ac mae gwahanol ffrindiau eraill wedi rhoi mewnbwn adeiladol a defnyddiol. Does ganddo ni neb eto i wneud y te a’r coffi felly cysylltwch os a diddordeb! Hefyd fydd rhai o bobl ifanc Bangor yn ymddangos mewn rhai golygfeydd yn y ffilm. Fi wedyn fydd yn torri’r cyfan ar Final Cut, dim ond express sydd efo fi ond dwi’n meddwl/gobeithio fydd hynny’n ddigon!

Yr amserlen ydy:
Llun: Paratoi
Mawrth: Ffilmio
Mercher: Ffilmio
Iau: Golygu
Gwener: Golygu

Bydd angen i mi redeg y cut heibio Iwan ac Aled ychydig o weithiau cyn ei roi yn gyhoeddus felly efallai y bydd hi’n ddiwedd y mis cyn bod y ffilm yn cael ei ryddhau yn gyhoeddus. Ond gobeithio y bydda i’n gallu torri a rhyddhau rhyw fath o trailer sneek peak cyn hynny. Ein gobaith yw y byddwn ni’n medru cylchredeg y ffilm ar y we ond hefyd gobeithio y gallwn ni ei ryddhau ar DVD gyda phecyn all eglwysi ddefnyddio i greu rhyw fath o noson o drafodaeth yn y capel ei hun neu mewn gaffi, neuadd bentref neu dafarn. Dangos y ffilm dros baned ar ddechrau’r noson ac yna cyfle i bobl drafod ac ymateb i’r themâu sy’n cael eu codi yn y ffilm. Un peth dydyn ni heb weithio allan eto ydy enw i’r prosiect.

Er mai ‘Derbyniad’ fydd teitl tebygol y ffilm gyntaf does dim enw gyda ni i’r brand yn gyfan eto. Mae popeth jest yn swnio braidd yn naff yn Gymraeg. Darganfod? Chwilio? Ysbryd? (gyda llaw NOOMA ydy ‘ysbryd’ yn yr iaith Roeg) Meddwl? Cylchoedd? Dwi’n methu’n deg a meddwl am enw da a bachog i’r gyfres a’r brand. Felly gadewch mi wybod yn y sylwadau os ddowch chi i feddwl am enw da i’r cyfan. Dydw i ddim yn siŵr os caf i amser i flogio wythnos nesaf i adrodd sut mae pethau’n mynd, ond maen siŵr iawn y bydda i’n trydar drwy’r wythnos yn sôn sut mae pethau’n dod yn eu blaen.

  • Share/Save/Bookmark

Y Diweddaraf o Fangor

Bellach mae hysbyseb swydd yr Is-Ganghellor newydd wedi ei gyhoeddi ar wefan y Times Higher Education. Dyma fe:

Prifysgol Bangor
Is-Ganghellor

Mae Prifysgol Bangor yn dymuno penodi arweinydd rhagorol i olynu’r Athro Merfyn Jones, fydd yn ymddeol eleni.

Mae’r Brifysgol wedi hybu addysgu, dysgu ac ymchwil o’r radd flaenaf ers canrif a chwarter. Yn ei lleoliad hyfryd rhwng mynyddoedd Eryri a’r mor, mae”r Brifysgol yn rhagori ym mhob agwedd ar ei gweithgarwch ac mae’n falch o’i chenhadaeth i gyfrannu at ddatblygu economi, iechyd a diwylliant Cymru gynaliadwy a byd cynaliadwy. Trwy fuddsoddiad gwerth miliynau o bunnoedd mewn amrywiaeth o ddatblygiadau o bwys sy’n meithrin cryfderau academaidd, bydd sefyllfa’r Brifysgol yn fwy llewyrchus fyth.
Bydd gan yr ymgeiswyr am y swydd hon yr hygrededd deallusol a’r cymhelliant i arwain prifysgol gadarn sy’n canolbwyntio ar ymchwil, a byddant yn gallu gweithredu’n effeithiol yn y cyd-destun Cymreig a’r cyd-destun rhyngwladol. Byddant wedi ymrwymo i’r effaith y gall addysg uwch ei chael ar fywyd economaidd, cymdeithasol a diwylliannol Cymru a’r byd y tu hwnt. Bydd ganddynt hefyd yr enw da a’r urddas sydd eu hangen i ddylanwadu ar lefel uchel, yn wleidyddol ac yn academaidd. Rhaid i ymeiswyr allu gwerthfawrogi a gweithio’n gadarnhaol o fewn yr amgylchedd dwyieithog y mae’r Brifysgol yn gweithredu ynddo.

Am ragor o wybodaeth a manylion am wneud cais, ewch i wefan Saxton Bampfylde Ltd, ein hymgynghorwyr cyflogaeth, yn www.saxbam.com/jobs gyda’r cyfeirnod AHAE. Fel arall, gallwch anfon e-bost at AHAE@saxbam.com, neu ffonio +44 (0) 20 7227 0890 (yn ystod oriau swyddfa).

Dylai ceisiadau gyrraedd erbyn hanner dydd, ddydd Gwener 12 Mawrth 2010, fan bellaf.

Er mod i ddim yn credu y byddai Is-Ganghellor sy’n Gymro Cymraeg or rheidrwydd yn gwneud Is-Ganghellor fyddai’n bleidiol i aaddysg Gymraeg yn y sefydliad dwi yn meddwl ei bod hi’n drueni fod nhw heb ddweud ei bod hi o leiaf yn ddelfrydol pe bae’r ymgeisydd yn gallu cyfathrebu’n Gymraeg yn ogystal a Saesneg.

Heddiw felly dwi wedi mynd ati i ddechrau gohebu a’r bobl fydd ar y panel cyfweld sef:

  • Yr Arglwydd Davies o Abersoch (Cadeirydd, Cyngor y Brifysgol)
  • Y Gwir Anrhydeddus Arglwydd Elis-Thomas AC, (Llywydd)
  • Syr Peter Davis (Is-lywydd)
  • Yr Athro Tony Claydon (Pennaeth, Coleg y Celfyddydau a’r Dyniaethau)
  • Yr Athro Hilary Lappin-Scott (Dirprwy Is-Ganghellor [Ymchwil a Menter])
  • Yr Athro Peredur Lynch (Pennaeth, Ysgol y Gymraeg)
  • Yr Athro Colin Riordan (Is-Ganghellor, Prifysgol Essex)

Dyma aeth atynt, digon teg ond eto’n ddigon cadarn gobeithio:

Annwyl *****,

Rydym ar ddeall eich bod chi wedi eich penodi i fod ar banel cyfweld Is-Ganghellor newydd Prifysgol Bangor i olynu’r Athro Merfyn Jones pan fydd yn ymddeol yn hwyrach eleni. I ddechrau carwn ddymuno pob dymuniad i chi wrth ymgymryd a’r ddyletswydd tra phwysig hwn a hynny pan fo Prifysgol Bangor, a’r sector addysg uwch yn gyffredinol, ar groesffordd.

Fel Cymdeithas sy’n cynrychioli miloedd o’r Cymry y mae’r Brifysgol yn gwasanaethu eu cymunedau ynghyd a bod yn fudiad sy’n cynrychioli llawer o fyfyrwyr presennol y Brifysgol a llawer mwy o gyn fyfyrwyr Bangor teimlwn mae priodol fyddai tynnu eich sylw at rai ystyriaethau fydd o bwys neilltuol wrth benodi Is-Ganghellor newydd.

Un o bennaf ragoriaethau Prifysgol Bangor, yn enwedig mewn cyswllt a gwasanaethu Cymru fel cenedl, ydy’r gwaith dysgu ac ymchwil cyfrwng Cymraeg. Mi fyddwch chi’n ymwybodol maen siŵr fod dros 40% o fyfyrwyr cyfrwng Cymraeg y sector drwy Gymru yn astudio ym Mhrifysgol Bangor. Yn unol a pholisi Llywodraeth Cymru o sefydlu Coleg Ffederal Cymraeg er mwyn cynnal a datblygu dysgu ac ymchwil cyfrwng Cymraeg ymhellach ein gobaith yw y bydd Prifysgol Bangor, ynghyd a’r Is-Ganghellor newydd, yn chwarae rôl flaenllaw a phositif yn y datblygiadau yma. Pwyswn arnoch felly i benodi Is-Ganghellor sydd a phrofiad a record bresennol o fod wedi ymrwymo i ddatblygu addysgu ac ymchwil cyfrwng Cymraeg.

Yn y cyswllt hwn y maen bwysig tynnu eich sylw fod oddeutu 20% o fyfyrwyr cyfrwng Cymraeg Prifysgol Bangor yn yr adrannau sydd dan fygythiad. A chymryd yr Adran Addysg a’r Adran Gymraeg allan o’r darlun y mae’r ffigwr yn nes at 40%. Mewn gair, bydd cau yr adrannau yma yn golygu cwymp syfrdanol yn nifer myfyrwyr cyfrwng Cymraeg Prifysgol Bangor. Esboniwyd eisoes mae prif ddarparwr presennol addysg Gymraeg yng Nghymru ydy Bangor ac felly mewn cyfnod lle mae’r Llywodraeth wedi ymrwymo i ehangu’r ddarpariaeth ar lefel genedlaethol maen drist gweld y prif ddarparwr bresennol yn rhwyfo’r ffordd arall. Dylid gwneud yn siŵr fod yr Is-Ganghellor newydd wedi ymrwymo i warchod y ddarpariaeth bresennol ac maen bur debyg y bydd rhaid gwarchod yr adrannau sydd dan fygythiad i wireddu hyn.

Yn ogystal a dysgu ac ymchwil cyfrwng Cymraeg y mae Prifysgol Bangor yn flaengar yn ei gweinyddiaeth dwyieithog. Er fod pethau ddim yn berffaith y mae gweinyddiaeth a gwasanaethau myfyrwyr drwy’r Brifysgol yn drwyadl ddwyieithog. Y mae hyn wrth gwrs yn adlewyrchu realiti ieithyddol Gogledd Cymru, y cymunedau hynny y mae’r Brifysgol yn bodoli i’w gwasanaethu. Yn naturiol mi fyddem ni felly yn eich annog i benodi Is-Ganghellor sydd wedi ymrwymo i gryfhau a datblygu cynllun iaith y Brifysgol a thrwy hynny warchod a datblygu Cymreictod y sefydliad ar yr ochr weinyddol yn ogystal ac academaidd.

Ein barn ni yw y bod yn rhaid i’r Is-Ganghellor newydd gael ymwybyddiaeth a phrofiad o weithio yn y cyd-destun Cymreig ac yn benodol ym maes datblygu addysg Gymraeg. Er y byddai hi’n fanteisiol ac yn ddelfrydol i’r Is-Ganghellor newydd allu siarad Cymraeg, ein barn ni yw fod agwedd a record bresennol yr Is-Ganghellor newydd tuag at y Gymraeg yn bwysicach nai allu i’w siarad.

Gan ddymuno dymuniadau da i chi gyda’ch gwaith o benodi’r Is-Ganghellor a chan ddisgwyl ymlaen i ddirprwyaeth o’r Gymdeithas gael cyfarfod ag ef neu hi yn fuan wedi’r penodiad i ni gael trafod datblygu dwyieithrwydd y sefydliad ac ehangu’r dysgu a’r ymchwil cyfrwng Cymraeg ymhellach.

Yn gywir iawn,

Rhys Llwyd

Is-Gadeirydd, Cymdeithas yr Iaith Gymraeg

  • Share/Save/Bookmark

Dyfodol Prifysgol Bangor

Dwi ddim wedi dweud dim ar y blog hyd yma ynglŷn a’r datblygiadau ym Mhrifysgol Bangor mewn perthynas a’r bygythiad i gau pump adran ac hefyd y broses o benodi Is-Ganhellor newydd erbyn blwyddyn nesaf yn lle Merfyn Jones. Dyma fy nghyfraniad i’r drafodaeth hyd yma felly.

Fi a Merfyn Jones ar achlysur derbyn Ysgoloriaeth Ymchwil R. Tudur Jones i un o'r Adrannau mae nhw am gau!

Fi a Merfyn Jones ar achlysur derbyn Ysgoloriaeth Ymchwil R. Tudur Jones i un o'r Adrannau mae nhw am gau!

I ddechrau maen bwysig nodi fod oddeutu 20% o fyfyrwyr cyfrwng Cymraeg Prifysgol Bangor yn yr adrannau sydd dan fygythiad. A chymryd yr Adran Addysg a’r Adran Gymraeg allan o’r darlun y mae’r ffigwr yn nes at 40%. Mewn gair, bydd cau yr adrannau yma yn golygu cwymp syfrdanol yn nifer myfyrwyr cyfrwng Cymraeg Prifysgol Bangor.

Ac mae’r Adran Gwyddorau Cymdeithas a’r Adran Ddiwinyddiaeth yn cynnig rhywbeth unigryw a phwysig i’r secotr. Dyma ydy’r unig adrannau yng Nghymru sy’n dysgu’r cyrsiau yma trwy gyfrwng y Gymraeg yn ogystal ag a bod yn cyflawni gwaith ymchwil Cymraeg a Chymreig unigryw, pwysig a safonnol.

Prif ddarparwr presennol addysg Gymraeg ydy Bangor ac felly mewn cyfnod lle mae’r Llywodraeth wedi ymrwymo i sefydlu Coleg Ffederal Cymraeg ar lefel genedlaethol i ddatblygu’r ddarpariaeth Gymraeg yn y sector maen drist gweld y prif ddarparwr bresennol yn rhwyfo’r ffordd arall. Tybed beth fydd gan yr Arglwydd, Llywydd Prifysgol Bangor, i ddweud am hyn.

Maen bur annhebygol, gwaetha’r modd, fod y gweithgor sydd wedi awgrymu cau’r adrannau ym Mangor wedi rhoi unrhyw ystyriaeth i effaith hyn ar addysg Gymraeg a Chymreictod y sefydliad. Tybed a gododd hyn ar eu radar o gwbl? Os naddo, yna y mae hynny yn arwyddocaol ynddo ef ei hun ac yn dangos natur agwedd uwch dimau rheoli ein prifysgolion tuag at addysg Gymraeg ac yn cryfhau’r ddadl mewn gwirionedd dros Goleg Ffederal Cymraeg.

Mi fydd penodi Is-Ganghellor newyddi i olynu Merfyn Jones yn allweddol i ddatblygiad addysg Gymraeg ym Mangor. Er y byddai hi’n fanteisiol ac yn ddelfrydol i’r Is-Ganghellor newydd allu siarad Cymraeg, fy marn i yw fod agwedd yr Is-Ganghellor newydd tuag at y Gymraeg yn bwysicach. Rydym ni, dros y blynyddoedd, wedi cael gormod o “Gymry Da” sydd heb godi bys i ddatblygu addysg Gymraeg felly dydy gallu siarad yr iaith ddim yn ddigon mewn gwirionedd. Roedd Merfyn Jones yn siarad Cymraeg ond maen debyg ei fod ef yn awr yn gadael mewn cyfnod o ddirywiad a bygythiad i addysg Gymraeg sy’n dangos fod ymrwymiad yr un mor bwysig a’r gallu i siarad Cymraeg. Ddangosodd Merfyn Jones ddim digon o ymrwymiad nac arweiniad gwaetha’r modd - pe bae e wedi ni fyddai e’n gadael mewn cyfnod o ddirywiad na fyddai?

Fy marn i yw y bod yn rhaid i’r Is-Ganghellor newydd gael ymwybyddiaeth a phrofiad yn gweithio mewn cyd-destun Cymreig ac yn benodol ym maes datblygu addysg Gymraeg. Mi fydd hi’n drychineb i Brifysgol Bangor ac i ddyfodol addysg Gymraeg os bydd y Brifysgol yn ceisio parasiwtio rhywun i mewn o un o brifysgolion Lloegr na fydd ag unrhyw ymwybyddiaeth heb sôn am brofiad o’r cyd-destun Cymreig ac addysgu cyfrwng Cymraeg.

Dylai’r gallu a’r profiad i arwain Prifysgol Gymreig sy’n dysgu pethau trwy gyfrwng y Gymraeg gyda golwg ar ddatblygu hyn gael ei ysgrifennu i mewn i’r swydd ddisgrifiad. Y mae’n set tra wahanol o sgiliau i rheiny sy’n nodweddiadol o rywun sydd wedi bwrw ei brentisiaeth mewn Uni yn Lloegr.

“Arbenigaethau” ydy’r buzz word mawr maen debyg ymysg tîm rheoli Prifysgol Bangor ar hyn o bryd – gwae iddyn nhw anghofio mae eu pennaf arbenigaeth y dylent ganolbwyntio ar ei warchod, ei feithrin a’i ddatblygu ydy ymchwil a dysgu cyfrwng Cymraeg a Chymreig.

  • Share/Save/Bookmark

Gweddi (Rhan 2/2)

Dyma’r ail gofnod am weddi, mae’r rhan gyntaf yma.

Rydym ni i gyd yn gwybod fod gweddïo yn gallu bod yn straen ar adegau ac oherwydd hynny mi fyddwn ni efallai yn troi at weddi fel last resort yn hytrach na’i gymathu i mewn i’n bywyd bob dydd. Dyma rai awgrymiadau syml ar gyfer meithrin bywyd mwy gweddigar.

Adnabod pethau fydd yn eich symbylu

Cymerwch bethau rydych chi’n ei wneud bob dydd ac yna eu defnyddio i’ch symbylu i weddïo. Dyma rai syniad i’ch helpu i ddechrau meddwl: cymryd cawod, mynd i’r tŷ bach, teithio yn y car, wrth ddisgwyl i’r tegell ferwi, yr eiliadau yna wrth i chi droi y golau i ffwrdd gyda’r hwyr. Rydych chi’n gweld beth rwy’n ceisio ei wneud. Cymryd pethau rydych chi’n ei wneud bob dydd ac eu defnyddio i’ch sbarduno i weddïo. Troi gweddi’n rhywbeth naturiol dydd i ddydd yn hytrach na defod yn yr eglwys unwaith yr wythnos.

Sefydlu patrwm ac arferion da

Os na fydd gennych gynllun, bydd hi’n hawdd mynd i’r arfer o weddïo ar hap. Fyddwch chi wastad yn gweddïo am yr hyn sydd ar eich meddwl ac o ganlyniad yn gweddïo ar gyfer yr un pethau drosodd a throsodd. Nid yw hyn o reidrwydd yn ddrwg o beth, ond maen siŵr fod yna lawer o bethau â phobl eraill yn eich bywyd y dylech fod yn gweddïo amdanynt hefyd. Ni fyddai hi’n arfer drwg i gadw cofnod mewn llyfr o’r pethau, sefyllfaoedd a phobol y dylech weddïo amdanynt, ac yna troi at y llyfr yma unwaith bob diwrnod i’ch cynorthwyo i roi cyfeiriad i’ch gweddïau. Gallwch droi yn ôl at y llyfr hefyd i weld ym mha ffordd mae Duw wedi bod yn ateb eich gweddïau gan gofio y gall ateb mewn tri ffordd: “Ie”, ond hefyd “Na” a “Ddim ar hyn o bryd”. Os na fyddwn ni’n hapus gyda’r ateb rhaid bod yn agored mae dyna ateb Duw i’n gweddi ac y mae e’n gwybod yn anhraethol well na ni beth sydd ddaionus ar ein cyfer. Maen arfer da hefyd i gofio mae nid rhestr siopa fo’n gweddïau i fod. Er fod ein Tad nefol eisiau i ni gyflwyno ein gofidiau a’n deisyfiadau iddo rhad cofio fod gweddi hefyd yn gyfle i ddiolch am y bendithion rydym eisoes wedi eu derbyn.

Ei gadw’n syml

Yng nghyfnod Iesu ar y ddaear byddai gan yr Iddewon weddïau parod ar gyfer bron a bod pob achlysur. Mi fyddai yna weddi ar gyfer aredig y tir, wrth fwyta pryd, wrth yfed gwin, a hyd yn oed wrth fynd i’r ystafell ymolchi. Ond yr hyn sy’n bwysig i nodi oedd bod y rhan fwyaf o’r gweddïau hyn yn rai byr, brawddeg o hyd. Hynny yw, does dim rhaid i’n gweddïau ni fod yn rai hir a chymhleth i Dduw ddeall. Weithiau, y gweddïau symlaf bydd y rhai gorau. Os gallwch chi ond feddwl am ychydig o bethau’n unig i ddweud wrth Dduw, yna ewch amdani. Dydy Duw ddim yn dal ei fys ar y stopwatch wrth i chi weddïo. Mae e’n awyddus i glywed gennych pa bynnag ffordd ddaw’r weddi allan ohonoch. Mae Duw yn caniatáu cam treiglo hyd yn oed!

Ei gadw’n deimladol

Atgoffwch chi eich hunain gyda phwy yr ydych yn siarad. Er bod Duw yn y Frenin y bydysawd, ef hefyd yw gwrthrych cariad eich enaid. Yn y Salmau rydym ni’n gweld Dafydd yn agor ei galon led y pen i’w Dduw, y mae yna emosiwn, cariad a gonestrwydd dwfn yna. Roedd yn agored ac yr un mor onest ag y byddai rhywun gyda’i ffrind agosaf. Felly mewn gwirionedd nid gweddïau hir wyntog neu weddïau mewn Cymraeg canol ydy’r gwaethaf ond yn hytrach rhai heb galon. Os nad ydych yn gweddïo allan o gariad at Dduw, yna ydych chi’n gweddïo o gwbl? Gweddïo ydy un o’r pethau dyfnaf ac agosaf fyddwn ni’n gwneud gyda’n Duw felly dylid ei drin felly.

Gobeithio fod yr ychydig sylwadau yma o gymorth ac y byddant yn ein cynorthwyo ni i gyd ar lefel bersonol ac gyda’n gilydd yn yr eglwysi i ail-ddarganfod grym gweddi. Oblegid y mae’r Ysgrythurau yn dangos y bod Duw yn bendithio ei bobl pan foent yn unedig mewn gweddi ger ei fron.

  • Share/Save/Bookmark

Gweddi (Rhan 1/2)

prayMi fydd yr haneswyr ymysg darllenwyr y blog yn gwybod mae un o nodweddion diwygiadau ac unrhyw ddiwygio o fewn yr eglwys ydy eglwys weddigar. Law yn llaw a darllen y Beibl gweddi yw un o ddisgyblaethau ysbrydol mwyaf sylfaenol y ffydd Gristnogol ac felly dylai fod yn un o weithgareddau mwyaf canolog ein eglwysi. Gweddi yw’r ffordd symlaf y gallwn siarad â Duw, arweinydd a gobaith ein eglwysi. Mae gweddi’n fodd o agor eich calon a rhannu eich meddyliau, eich emosiynau, eich deisyfiadau, eich anghenion, eich gofidiau, eich pryderon ac hefyd eich canmoliaeth, eich diolchgarwch a’ch gobeithion gyda’ch Tad nefol. Gallai’r rhestr fynd ymlaen am byth, does yna ddim byd na allwch chi drafod gyda’ch Tad nefol; y maen gwybod eisoes beth sydd ar eich calon.

Ond yn ein byd prysur swnllyd ni tybed a ydym ni’n methu a threulio digon o amser mewn tawelwch yn siarad a Duw? Yn 1 Brenhinoedd 19:11-13 fe glywn i lle y cyfarfu Elias a Duw:

Bu gwynt cryf nerthol, yn rhwygo mynyddoedd a dryllio creigiau, o flaen yr Arglwydd; nid oedd yr Arglwydd yn y gwynt. Ar ôl y gwynt bu daeargryn; nid oedd yr Arglwydd yn y ddaeargryn. Ar ôl y ddaeargryn bu tân; nid oedd yr Arglwydd yn y tân. Ar ôl y tân, distawrwydd llethol. Pan glywodd Elias, lapiodd ei wyneb yn ei fantell a mynd i sefyll yng ngenau’r ogof; a daeth llais yn gofyn iddo, “Beth a wnei di yma, Elias?”

Roedd Duw yn y tawelwch, tybed a’i un o’r rhesymau y bod llai o bobl yn cael profiadau dwys o bresenoldeb Duw yng Nghymru heddiw yw oherwydd ein bod ni wedi anghofio pwysigrwydd tawelwch? Wedi’r cyfan, onid ydy ein isymwybod yn gwybod yn iawn mae yn y tawelwch y mae Duw i’w weld a’i brofi fwyaf? Onid dyna ydy sail yr ymadrodd “awkward silence”? Mae pobl yn ofn tawelwch oherwydd eu bod nhw’n ofn dod wyneb yn wyneb a’u Creawdwr.

Ond nid problem gyda chymdeithas gyfoes yn unig yw hyn, rydym ni yn yr eglwysi wedi mynd i anghofio pwysigrwydd cyfnodau o weddi. Er fod y Beibl drwyddo yn ein hatgoffa o bwysigrwydd canolog gweddi ac fod hanes yn dangos fod cyfnodau o fendith wedi dilyn cyfnodau o weddi dwys yn yr eglwys y mae gweddïo wedi mynd yn rhywbeth gynyddol anweledig. Y mae’r rhan fwyaf o eglwysi Cymraeg wedi rhoi’r gorau i gynnal cyfarfod gweddi a dim ond llond dwrn o ffyddloniaid sy’n mynychu’r cyfarfodydd gweddi yn yr eglwysi cryfaf yn y trefi. Yn yr Eglwys Efengylaidd lle ces fy magu gwelwyd yr arfer o ddarllen gweddïau fel rhywbeth tra an-ysbrydol ac felly ers i mi addoli a gweithio mewn eglwysi mwy traddodiadol fe’i gwelais hi’n dipyn o sioc gweld pobl yn sôn am ‘baratoi gweddi ar gyfer y cyfarfod gweddi’ ac ati. Bellach rwy’n gweld fod lle i ddefnyddio rhai gweddïau wedi eu paratoi mewn rhai sefyllfaoedd ond eto teimlaf fod yr arfer o weddïo o’r frest yn cael ei esgeuluso. Pan fydda i’n ffonio fy nhad i gael sgwrs am rywbeth fydda i ddim wedi paratoi sgript o flaen llaw nac ychwaith yn rhoi rhyw lais gwahanol ymlaen a siarad mewn Cymraeg canol. Credaf fod angen i ni yn yr eglwysi Cymraeg ail afael yn y cyfarfodydd gweddi a magu arfer o’r newydd o weddïo o’r frest.

Ond rydym ni i gyd yn gwybod fod gweddïo yn gallu bod yn straen ar adegau ac oherwydd hynny mi fyddwn ni efallai yn troi at weddi fel last resort yn hytrach na’i gymathu i mewn i’n bywyd bob dydd. Yn y cofnod nesaf felly bydda i’n rhannu rhai awgrymiadau syml ar gyfer meithrin bywyd mwy gweddigar.

Mae’r ffilm yma yn crynoi’n reit dda yr hyn roeddw ni’n dweud am beidio rhoi tawelwch i ni siarad a Duw ac iddo ef siarad a ni:


(i ddeall neges y ffilm mae’n rhaid i chi allu darllen y testun, felly bosib fydd o rhy fach ar YouTube felly chwyddwch o i ‘full screen’)

  • Share/Save/Bookmark

SFA - band mwyaf cŵl erioed

Ydi disgrifio band yn cŵl yn cŵl?

  • Share/Save/Bookmark