Clywed Cymraeg ymhobman? Catharsis Hogyn o Rachub

Un o’r pethau mwyaf difyr dwi wedi darllen ar y we ers tro oedd llith diweddar Hogyn o Rachub ar ei flog: ‘Caerdydd Vs. Hogyn o Rachub’. Mae o’n mentro tynnu blewyn o drwyn Cymry Cymraeg Caerdydd. Ro’ ni’n meddwl fod y pwynt isod ganddo yn ddifyr iawn ac yn bwynt sydd angen cnoi cil drosto:

Mae ‘na elfen gref (a mentraf ddweud dosbarth canol, sydd ddim yn gyhuddiad dwi’n mwynhau ei luchio o gwmpas) sydd mor, mor falch o Gymreictod newydd Caerdydd. “O,” medda nhw, “fyddwch chi’n clywed Cymraeg ymhobman yng Nghaerdydd y dyddiau hyn”. Peidiwch â chredu neb sy’n dweud hyn, maen nhw’n llawn sh**. Mae’n wir y clywch Gymraeg mewn rhai ardaloedd penodol – os nad penodol iawn – o Gaerdydd. Ac mae’n wir fod ‘na rwydwaith Cymraeg cryf a bywiog yn y ddinas. Ond rhwydwaith ydi o, nid cymuned, ac mae hynny’n wahaniaeth pwysig. Cymuned Gymraeg nid oes i Gaerdydd.

Dwi ddim am ladd ar Gaerdydd na Chymry Cymraeg Caerdydd, sgen i ddim hawl i wneud hynny. Hefyd, rhaid derbyn fod rhai pobl eisiau byw yn y ddinas a rhai pobl eisiau byw yn y “fro” – rhaid parchu dewis a galwad bersonnol. Does dim budd dadlau fod un dewis yn gywir a’r naill yn anghywir, mae gyda chi ddau ddewis dilys ond gwahanol. Mae angen Cymry yn y ddinas ac yn y “fro”. Dwi ddim yn hoffi y label “y fro” gyda llaw, ond fe wna i ei ddefnyddio gan mod i methu meddwl am label gwell. Rwy’n siarad am gymunedau lle mae’r mwyafrif o bobl yn siarad Cymraeg.

Mae’r rhan fwyaf o deulu Mam wedi ymgartrefu yng Nghaerdydd ers yr 1980au. (Er yn ddiddorol mae dau aelwyd wedi symud i Feirionnydd yn y ddeng-mlynedd diwethaf.) Mae Mamgu a’m Mrawd a’i wraig yn byw yng Nghaerdydd o hyd. O brofiad fy nheulu fy hun rwy’n gwybod fod modd byw bywyd llawn trwy gyfrwng y Gymraeg yng Nghaerdydd. Mae fy nheulu i’n Gristnogion brwd ac felly mae canran fawr o’u hwythnos yn troi o amgylch gweithgareddau’r Capel sydd, wrth gwrs, i gyd yn Gymraeg. Mae fy holl gefndryd a fagwyd yn y ddinas wedi cael addysg gyflawn Gymraeg yn ysgolion cynradd ac uwchradd Cymraeg y ddinas. Ag eithrio un modryb oedd yn gweithio i’r NHS roedd pob aelod arall o’r teulu yn gwneud eu bywoliaeth yn anuniongyrchol oherwydd y Gymraeg trwy’r byd addysg, cyfieithu ayyb… Iaith yr aelwyd adref oedd y Gymraeg hefyd wrth gwrs. Mewn gair, roedd ac mae fy nheulu i’n byw bywyd cymharol gyflawn trwy gyfrwng y Gymraeg yng Nghaerdydd.

Ond, ac mae hwn yn ond mawr sy’n dilyn ymlaen o bwynt Hogyn o Rachub. A’i cymuned Gymraeg neu rhwydweithiau Cymraeg mewn gwirionedd sydd yn y ddinas? Dwi am geisio diffinio rhywfaint beth yw cymuned cyn parhau. Rwy’n credu y dylai cymuned Gymraeg gynnwys rhychwant cymharol eang o bob dosbarth cymdeithasol. Er fod argaeledd addysg Gymraeg mewn ardal yn beth pwysig – efallai fod hi’n well edrych ar argaeledd trydanwyr, plymwyr a mecanics Cymraeg fel mesurydd a ydyw hi’n gymuned Gymraeg ai peidio? Rwy’n siŵr fod yna ddigon o drydanwyr, plymwyr a mecanics sy’n Gymry Cymraeg yng Nghaerdydd ond mewn cymuned Gymraeg y norm yw fod trydanwyr, plymwyr a mecanics yn Gymry Cymraeg nid novelty. Mae hyn hefyd yn gynyddol wir yn anffodus am y rhan fwyaf o ardaloedd trefol o fewn y “fro”.

Er enghraifft, cymharwch ward Peblig yng Nghaernarfon gyda ward Treganna yng Nghaerdydd. Dwi’n gwybod fod yna wahaniaeth mawr rhwng y ddau ward yma. Ond mae’n helpu i wneud y pwynt yn eglur.

treganna

peblig

Yn Nhreganna mae’r siaradwyr Cymraeg yn or-lwythog yn y dosbarthiadau cymdeithasol uwch tra yn Peblig mae’r siaradwyr Cymraeg wedi eu rhannu allan yn well drwy bob dosbarth cymdeithasol. Dwi ddim yn dweud fod byw yn y ddinas yn anghywir. Ddim o gwbl. Ond rhaid derbyn bod yr hyn a olygir wrth “Gymuned Gymraeg” yng Nghaerdydd ac Aberystwyth dyweder, yn dra wahanol i’r hyn yw Cymuned Gymraeg yn Nhregaron neu Gaernarfon. Mae rhwydwaith ddiwylliannol/addysgol/ayyb…/ayyb… Gymraeg yn wahanol i gymuned Gymraeg lle mae’n normal i archebu dy Burger and a Pint yn Weatherspoons yn y Gymraeg yn ogystal a derbyn dy addysg a dy rifyn diweddaraf o Taliesin trwy’r Gymraeg. Rwy’n credu fod Hogyn o Rachub yn gwneud pwynt teg.

Munud i Feddwl, Radio Cymru (7/1/2014) – Stormydd Aberystwyth

Gyda cryn ddiddordeb bues i’n dilyn hanes y llanw uchel a’r stormydd fu’n taro fy hen dref, Aberystwyth, dros y diwrnodau diwethaf.Roeddwn wrth fy modd yn gweld y lluniau diweddaraf ar y rhwydweithiau cymdeithasol, ond hefyd yn teimlo dros y perchnogion busnes a’r myfyrwyr oedd yn gorfod dianc am loches.


Lluniau: Iestyn Hughes

“Mae Promenâd Aberystwyth”, meddai Sion Jobbins wrth drydar, “fel Maes yr Eisteddfod – pawb yno, pawb yn sgwrsio, hel clecs a mwynhau.”Dywedodd yr academydd Simon Brooks, gyda’i dafod yn ei foch mae’n siŵr, mai dyma oedd y “difrod mwya i dref Aberystwyth ers gwrthryfel Glyndŵr.”

Y Prom sydd yn diffinio Aberystwyth.

Os ydych chi am gael llun nodweddiadol o’r dref, rhaid iddo fod yn lun o’r Prom. Os ydych chi am fynd am dro, rhaid i chi fynd am dro ar hyd y Prom, gan gofio cicio’r bar wrth gwrs. Glaw neu hindda, y Prom yw’r lle i fod.

Ond bellach, fe chwalwyd y Prom yn ddarnau.

Yn naturiol daw un o ddamhegion Iesu i’r cof – y ddameg honno ynglŷn a’r adeiladwr gododd dŷ ar y tywod a’r adeiladwr arall gododd dŷ ar y graig. Ac efallai bod y stormydd yn cadarnhau neges sylfaenol y ddameg – bod angen sylfaen gref – i’n hadeiladau ac hefyd i’n bywydau ni. Efallai fod stormydd Aberystwyth yn ein hatgoffa o hen wirionedd yr hen ddameg – i ni gofio adeiladu ein bywydau ar graig yr oesoedd?

Adolygiad: Hunan-anghofiant Brychan Llyr

hunan-anghofiant brychan llyrMae fy ffrindiau a fy nheulu yn gwybod fod gen i ychydig bach o obsesiwn gyda Jess. Mae’n rhyfedd a dweud y gwir gan mod i rhy ifanc i’w cofio yn eu hanterth gan mai dim ond 10 oeddwn i pan wnaethon nhw chwalu yn 1995. Des i ar draws Jess yn gyntaf pan wnaethon nhw ail-ffurfio i chwarae yng ngŵyl y Faenol yn 2000 a byth ers hynny dwi wedi fy nghyfareddu. Ers hynny dwi wedi bod yn ddigon ffodus i’w gweld yn fyw cwpwl o weithie gan gynnwys yng Nghlwb Rygbi Llanulltid Fawr yn Eisteddfod 2012. Roedden nhw’n anhygoel yn y gig yn Llanulltid Fawr, yn wirioneddol arbennig, noson fythgofiadwy.

P’nawma wnes i brynu hunan-anghofiant Brychan Llyr, dechrau ei ddarllen a’i orffen mewn diwrnod! Dydw i ddim fel rheol yn gallu darllen am gyfnodau hir, felly mae hyn yn gamp! Mae’r teitl clyfar yn deillio o dro trist ac anodd yn hanes Brychan, sef ei frwydr ag alcoholiaeth a dyna’r hanes a geir reit ar ddechrau’r llyfr. Roeddwn i’n gwybod ei fod wedi bod yn sâl yn y blynyddoedd diwethaf, yn sâl iawn, ond wyddwn i ddim ei fod wedi bod ar beiriant cynnal bywyd am 28 diwrnod. Doedd dim syniad gen i ein bod ni mor agos a hynny i golli trysor cenedlaethol, ond yn fwyaf pwysig cymeriad mor hoffus. Mae’n wych gweld fod Brychan wedi gwella o’r cyflwr bellach, mae wedi goroesi.

Mae Brychan yn cynnig testun llyfr difyr gan fod ganddo gymaint o ddiddordebau gwahanol nad sydd fel arfer yn gor-gyffwrdd. Mae’n dod o deulu amaethyddol, yn fab i Brifardd, yn canu i Jess, wedi cael gyrfa lwyddiannus fel artist unigol yn yr Eidal ac yn rasio ceffylau. Unigryw. Brychan Llyr Jess oedd yn ennyn fy niddordeb i, ac un o ychydig wendidau’r llyfr o’m rhan i yw fod dim mwy o hanes y band. Does dim o hanes y recordio, dim trafod gan Brychan pa record gan Jess oedd e’n fwyaf balch ohono ayyb… byddai manylion felly wedi bod yn ddifyr i ffans fel fi.

Un peth dwi’n ei hoffi’n fawr am y llyfr yw ei fod wedi ei sgwennu mewn tafodiaith. Nid Brychan Llyr heb ei acen. Mae un rhan yn dechrau fel hyn: “Part mowr iawn o’r ffordd dwi’n meddwl ‘nôl ….” Mae’r llyfr yn llawn troeon trwstan doniol hefyd; megis ei antur unwaith mewn i ystafell wely un o’i chwiorydd a treial ‘mlan teits a dychryn am ei fywyd ar ôl gweld blew ei goesau’n torri trwy’r teits. Yna’r tro cafodd ei arestio am gael hashish yn ei feddiant… yn nhŷ’r cyffredin o bobman!

Er i mi brynu’r llyfr fel fanboy Jess mae’n siŵr mae rhannau gorau’r llyfr yw’r rhannau mwy personol. Mae’r hanes ar y dechrau am ei salwch diweddar yn ddirdynnol. Yr hanes am gyfarfod Sian ei wraig mor annwyl ac yna sôn am eu gofal at ei gilydd yn gyntaf trwy ei chancr hi ac yna ei salwch ef gyda’r ddiod. Mae yr holl ddweud am ei Dad, Dic yr Hendre, yn arbennig iawn hefyd gyda’r ffaith syfrdanol fod Brychan wedi’i eni yn yr un ystafell yn nhŷ fferm yr Hendre a bu ei Dad farw.

Hunan-anghofiant i gofio amdano. Nawr, ma ishe Jess sortio’i hunen allan a rhyddhau’r Best of yna!

Abraham Kuyper, De Affrica a Chalfinwyr Cymru

Roedd cyfweliad diddorol ar Bwrw Golwg, Radio Cymru bore ‘ma gyda’r Gweinidog Aled Jones a fu’n byw yn Ne Affrica am gyfnod. Roedd John Roberts yn ei holi beth seiliau diwinyddol y drefn Apartheid yn Ne Affrica ag ateb parod Aled oedd “yn syniadau Abraham Kuyper”. Mae Kuyper yn ffigwr cymharol anghyfarwydd i bobl ond dwi’n digwydd bod wedi astudio rhywfaint o’i waith gan ei fod wedi cael rhywfaint o ddylanwad yma yng Nghymru ar syniadau Bobi Jones ac R. Tudur Jones. Dyma ddau ffigwr ceidwadol yn ddiwinyddol efallai ond a oedd yn pledio achosion gwleidyddol cymharol radical ag ystyried eu bod nhw’n “efengylwyr”.

Yn y bôn, ac wedi ei symleiddio’n ddifrifol yma, roedd Kuyper yn dadlau fod Duw yn sofran dros bopeth – ac felly roedd modd i bawb yn mhopeth wasanaethu Duw – galwodd y syniadau yma yn “sphere sovereignty”. Canlyniad hyn, yn ymarferol, oedd fod pob sffêr ym mywyd y genedl a sofraniaeth ei hun gerbron Duw. Roedd athro ac ysgol yn uniongyrchol gyfrifol i Duw, nid oedd rhaid i’r ysgol fod yn atebol i Dduw via yr Eglwys. Wedyn yr eglwys hithau, roedd hi’n uniongyrchol atebol i Dduw ac nid yn atebol via y Wladwriaeth. Ac wedyn y Wladwriaeth hefyd yn uniongyrchol atebol i Dduw ac nid yn atebol via yr Eglwys. Roedd Kuyper yn gweld cenedl fel rhywbeth organig oedd wedi ei greu o sawl cymdeithas annibynnol oedd i anrhydeddu sofraniaeth eu gilydd. Nid oedd hawl gan yr eglwys ddweud wrth yr ysgol sut oedd bod yn ysgol yn fwy nag oedd hawl gan y wladwriaeth i ddweud wrth yr eglwys sut i fod yn eglwys. Gellid gweld felly sut oedd syniadaeth o’r fath yn apelio at Ymneilltuwyr Cymreig oedd wedi arddel syniadau tebyg ers canrifoedd am annibyniaeth eglwys oddi wrth wladwriaeth a gwladwriaeth oddi wrth eglwys ac effaith hynny i gyd ar elfennau eraill o fywyd cenedl fel addysg ayyb…

Ond, mae’n bwysig dweud hefyd fod Bobi Jones a Tudur Jones fel ei gilydd yn ddewisol iawn wrth dynnu ysbrydoliaeth o waith Kuyper. Bob tro dwi wedi trafod gwaith Kuyper gyda Bobi Jones mae’r sgwrs yn dod i’w therfyn bob tro wrth i Bobi fy atgoffa mae “anffodus” ac “adweithiol” oedd y ffordd yr aeth Kuyper ati i roi ei syniadaeth ddiwinyddol-wleidyddol ar waith. Ac roedd Tudur Jones yn pwysleisio mae tebygrwydd yn unig mewn rhai syniadau a welir rhwng syniadau Kuyper a rhai meddylwyr Cymreig a nad oes tystiolaeth fod dylanwad uniongyrchol wedi bodoli. Dywedodd Tudur fod ‘tebygrwydd trawiadol rhwng dysgeidiaeth Kuyper am sofraniaeth gylch a chenedlaetholdeb radicalaidd a chydweithredol Michael D. Jones, er nad oes dim, hyd y gwn i, i awgrymu dibyniaeth y naill ar y llall.’ (R. Tudur Jones: ‘Abraham Kuyper’ yn Ysgrifau Diwinyddol II, Noel A. Gibbard gol. (Pen-y-Bont ar Ogwr:Gwasg Efengylaidd Cymru, 1988)

Dyna ni, diddorol oedd clywed enw Kuyper ar Radio Cymru bore ‘ma beth bynnag!

Gwaith dylunio a chysodi diweddar (Hydref 2013)

Yn fy amser fy hun dwi’n gwneud tipyn o dynnu lluniau ond dwi’n gwneud tipyn o waith dylunio a chysodi hefyd.

Dydw i ddim yn cyfri fy hun yn artist o bell ffordd, a prin iawn yw’r gwaith dylunio graffeg dwi’n ei wneud sy’n gwbl wreiddiol. Beth rwy’n tueddu i wneud ydy prynnu trwyddedau i graffeg stoc vector, defnyddio rhai o fy lluniau fy hun, arbrofi gyda ffontiau a lliwiau er mwyn cyrraedd beth mae’r cleient eisiau.

Dyma rai o fy nghreadigaethau mwyaf diweddar i un o’m cleientiaid mwyaf ffyddlon, Coleg y Bala:

arfogi-14

youth-weekend-hydref-2013

rhaglen_cyb_2014aduniad-SO-2014rhedeg-y-ras-2013

 

 

Y Gwyll – S4C: Adolygiad

ygwyll

Mae’n bosib fod Y Gwyll wedi’i heipio’n fwy nag unrhyw gyfres arall erioed ar S4C. Pwy all anghofio’r poster enfawr yna, cymaint ag ochr bws, ar stondin S4C yn y ‘steddfod eleni o Richard Harington yn syllu arnoch chi. Fe gymharwyd Y Gwyll ymlaen llaw gyda chyfresi fel The Killing – rhaid cydnabod mod i heb fod yn dilyn The Killing – felly wn i ddim a oedd y gymhariaeth yn deg. Ond rwy’n gwybod fod y cyfresi nordic-noir yn ‘dywyll’ ac yn ‘de-saturated’ eu teimlad – ac yn sicr dyna ddelwedd a theimlad Y Gwyll. Fel petasai’r cyfan yn dod atom ni drwy filter instagram – cool iawn – a graddio lliw arbennig gan bwy bynnag a fu wrthi yn ffilmio, graddio a golygu.

Mae rhai mwy craffus na mi wedi cwyno fod y storïau braidd yn nodweddiadol a bod yr euog yn rhy amlwg yn rhy fuan yn y stori. Ond i mi roedd y plot yn ddigon troëdig a chymhleth. Yr unig gŵyn sydd gen i am y plot oedd bod yr ‘arc’ rhwng bob rhaglen ddim wedi datblygu digon. Ond cafwyd digon o abwyd yn y rhaglen olaf i awgrymu y byddai’r ‘arc’ yn cael ei ddatblygu a’i ddatgelu’n fwy yn y gyfres nesaf.

Roeddwn i’n eithriadol o siomedig mae dim ond wyth pennod oedd i’r gyfres a ddim wir yn deall pam fod S4C wedi penderfynu rhedeg dwy bennod yr wythnos. Ar ôl yr holl heip dim ond am gwta fis oedd Y Gwyll ar y sgrin. Dylen nhw wedi sticio at bennod yr wythnos er mwyn estyn y gyfres allan am ddau fis o leiaf – ond mewn gwirionedd dylen nhw wedi bod ychydig bach yn fwy uchelgeisiol a mynd am gyfres hwy. Mae’n debyg mae arian yn y diwedd oedd yn barnu sawl pennod oedd yn cael ei gynhyrchu. Y teimlad roedd rhywun yn ei gael oedd bod y cynhyrchiad yma, yn wahanol i lawer o bethau Cymraeg eraill, heb dorri corneli ac wedi mynd am y gorau bob tro.

Rhaid canmol S4C a’r cwmni cynhyrchu am Y Gwyll. Ond, beth nesaf? Wythnos yma yn slots arferol Y Gwyll mae rhaglen ddogfen am Alcoholiaeth nos Fawrth ac yna nos Iau mae Pawb a’i Farn. Nol i business as usual felly, dim drama dda debyg o ran arddull a naws i’r Gwyll i ddisgwyl ymlaen iddo tan aeaf nesaf ar y cynharaf? A dyna golli canran fawr o’r gynulleidfa yn ôl i deledu Saesneg, gobeithio mod i’n anghywir.

Prifysgol Aberystwyth: y brifysgol Orwelaidd

DIWEDDARIAD: Yn dilyn neges gan Arthur Dafis ar ran y Brifysgol (gweler y sylwadau isod) dwi wedi golygu’r testun rhywfaint er mwyn cywiro rhai ffeithiau anghywir. Y prif ffaith oedd angen ei gywiro oedd fod y Telerau a’r Amodau DDIM yn newydd, yr hyn a digwyddodd oedd eu bod wedi eu dwyn i sylw’r myfyrwyr o’r newydd. Mae modd gweld y ffeithiau wedi eu cywiro mewn coch. Rwyf hefyd wedi gweld y copi Cymraeg o’r Amodau nawr ac wedi newid y dyfyniadau o’r Saesneg i’r Gymraeg. Ymddiheuriadau am y cam-argraff.

Mae Prifysgol Aberystwyth wedi gwneud cryn niwed iddi hi ei hun dros y misoedd diwethaf am fod mor ddi-hud ei hagwedd tuag at farn myfyrwyr Neuadd Pantycelyn am ddyfodol y neuadd. Mae’r Brifysgol wedi methu a deall na fydd adain Gymraeg mewn neuadd fawr dwyieithog yr un peth a neuadd benodedig Gymraeg fel sydd wedi bodoli ers 1974. Dwi wedi dadlau o’r blaen fod hyn yn debyg i Gerrymandering – cymryd cymuned fwyafrifol Gymraeg a’i phlannu hi yn ôl fel cymuned leiafrifol mewn neuadd fwy Saesneg.

Ond mae’n ymddangos fod pethau yn mynd o ddrwg i waeth yn Aberystwyth ac fod y Brifysgol wedi cymryd cam-gwag gwirioneddol ddifrifol wrth newid dynnu sylw at Delerau ac Amodau’r Brifysgol. er mwyn, fe ymddengys, ffrwyno ac atal mwy o brotestio gan y myfyrwyr. Byddai rhai yn dehongli hyn fel ymateb i’r Protestio diweddar, ond nid oes tystiolaeth glir fod cysylltiad rhwng y ddau.

Dyma’r amodau newydd:

Bydd gan y Dirprwy Is-Ganghellorion ‘awdurdod i ofyn i bobl beidio ag ymgynnull yn adeiladau ac ar dir y Brifysgol, i ofyn i bobl adael adeiladau a thir y Brifysgol, i wrthod caniatáu cyfarfodydd, neu i derfynu cyfarfodydd.’

Mae’r ddogfen yn mynd ymlaen i esbonio y byddai camau yn cael eu cymeryd i ddelio gyda achosion sy’n:

‘tarfu ar weinyddiaeth na gwaith cyffredinol y Brifysgol’ neu a fyddai’n ‘dwyn anfri ar y Brifysgol’.

Mae’r ddogfen hefyd yn rhoi hawl mewn rhai achlysuron i adran Gwasanaethau Gwybodaeth i archwilio ebist a ffeiliau’r defnyddwyr/myfyrwyr lle tybir fod myfyrwyr wedi bod ynghlwm wrth drefnu torri y telerau a’r amodau.

Ymysg y cosbau y bydd y Brifysgol yn eu rhoi i fyfyrwyr sy’n torri’r amodau yma mae:

cerydd, dirwy (heb fod dros £200), atal yr hawl i ddefnyddio cyfleusterau’r Brifysgol, troi allan o Neuadd Breswyl neu o bob Neuadd Breswyl, gwaharddiad rhag defnyddio cyfleusterau Undeb y Myfyrwyr neu unrhyw fudiad arall ymhlith y myfyrwyr, neu esgymuno’r troseddwr am gyfnod heb fod yn fwy nag un sesiwn, neu ei ddiarddel o’r Brifysgol yn gyfan gwbl.

Er fod y Telerau a’r Amodau yma mewn lle ers blynyddoedd fe ymddengys, mae’n nhw dal yn gwbwl gywilyddus ac yn adleisio ar y gorau cyfundrefnau Prifysgolion Cymru nol yn y 1970au pan oedd y protestiadau yn erbyn yr ehangu ar eu cryfaf; ac ar y gwaethaf yn adleisio Prifysgolion yr Almaen yn yr 1930au. Mae’n amser i fwy o staff academaidd Aberystwyth ddod oddi ar y ffens a gwrthwynebu arweinyddiaeth echrydus April McMahon ac rwy’n gobeithio na fydd y myfyrwyr yn cael eu dychryn gan y telerau a’r amodau newydd yma ac y bydda nhw’n parhau ar lwybr protest.

Yn y cyfamser mae’n debyg y gallai’r Brifysgol yn ddigon hawdd fenthyg rhai sloganau slic allan o 1984.

Pridd gan y Theatr Genedlaethol – drama hunangofiannol?

Pridd-230x300Nos Sadwrn es i weld Pridd gan y Theatr Genedlaethol ym Mangor. Dydw i ddim yn mynd i weld llawer o ddramâu – er dwi’n mwynhau pob un dwi’n mynd i weld felly dylwn drio mynd i weld mwy. Gan nad ydw i wir yn foi dramâu nid adolygiad yw hwn, jest argraffiadau. Cynhyrchiad da, actio gwych ac ar y cyfan sgript ddifyr hefyd. Ond rhaid i mi gyfaddef mae fy ymateb cyntaf oedd bod y ddrama yma gan Aled Jones Williams ychydig bach yn hunangofiannol o bosib? Ac o’i gweld hi felly fod yna ddiffyg cynildeb o ganlyniad?

Fel Gweinidog dwi’n gweithio mewn maes lled debyg i hen faes Aled pan oedd yn Offeiriad. Dwi’n ymwybodol o’r pwysau weithiau i “actio’r rhan” ac i “ddiddanu” eich praidd pan nad ydych meddwl heb sôn am eich calon yn y man iawn y diwrnod hwnnw. I ryw bwynt mae modd gweld yr Offeiriadaeth/Weinidogaeth yn cael ei chyffelybu a rôl a chenadwri y Clown. Dyma sy’n fy arwain i dybio fod yr elfen hunangofiannol yn y sgript yn mynd yn ddyfnach na jest problem y Clown a’r ddiod.

Un o olygfeydd mwyaf pwerus a clyfar y ddrama i mi oedd hwnnw pan roedd y Clown yn ceisio cael ychydig bach a audience participation. Pawb, gan fy nghynnwys i, yn edrych i ffwrdd yn anesmwyth yn gobeithio na fyddai’r Clown yn fy newis i. Ac yna’r Clown yn dweud rhywbeth i’r perwyl (sori dydy’r sgript ddim efo fi rŵan) “jest dod yma i gael eich diddanu ddaru chi ‘neud, doedde chi ddim yn disgwyl nac isho cael eich aflonyddu.” Dyna yn sicr i chi sut byddai Aled wedi teimlo lawer tro wrth geisio arwain Eglwys – wynebu cynulleidfaoedd oedd jest eisiau derbyn heb wir gymryd rhan eu hunain.

Drama dda – ewch i’w gweld hi.

beibl.net yn wynebu diffyg ariannol sylweddol – angen eich cefnogaeth

beiblnetUn o’r adnoddau mwyaf gwerthfawr i Gristnogion yng Nghymru heddiw yw beibl.net. Dyma ddod a gair Duw i Gymry Cymraeg am genhedlaeth neu ddau arall.

Ond mae beibl.net yn wynebu diffyg ariannol sylweddol eleni – i’r graddau y gallai’r cyfan ddod i ben mewn mater o ychydig fisoedd os nad yw’r sefyllfa yn newid. Felly, mae her aruthrol o’u blaenau. Rhaid iddynt sicrhau seiliau ariannol cadarn i’r gwaith barhau – ennyn cefnogaeth gyson llawer mwy o unigolion ac eglwysi. Allwch chi ein helpu i ddod o hyd i’r gefnogaeth gyson yna? Mae pob rhodd unigol achlysurol yn werthfawr wrth gwrs, ond i’n galluogi i gynllunio i’r dyfodol mae angen sylfaen gadarn o gyfraniadau misol.

Eu gobaith yw creu rhwydwaith o gant o unigolion a/neu eglwysi fyddai’n ymrwymo i gyfrannu £2 yr wythnos am 3 mlynedd er mwyn cefnogi gwaith gig. Wrth gwrs, fe allai rhywun gyfrannu mwy na hynny os yw’n dymuno! Mae ffurflenni Rhodd Cymorth a ffurflenni Archeb Sefydlog ar gael ar ein gwefan – ewch i http://www.gobaith.org/cefnogi/.

Darlith R. Tudur Jones i goffau Martin Luther: ‘Yma y safaf…”

R. Tudur Jones

R. Tudur Jones

Heddiw mae’r rhan fwyaf o bobl yn dathlu gwŷl Calan Gaeaf ond heddiw mi rydw i a Christnogion eraill dros y byd yn dathlu ‘Dydd Diwygio’ (Reformation Day). Ar yr union ddiwrnod yma yn 1517 hoeliodd Matin Luther ei gan erthygl namyn pump ar ddrws Eglwys y Castell, Wittenberg, Yr Almaen. Dyma oedd dechrau’r Diwygiad Protestanaidd a sgubodd drwy holl genhedloedd Gorllewin Ewrop gan effeithio Cymru fwy nag, gellid dadlau – unrhyw genedl arall. Oni bai i Luther godi yn erbyn Eglwys Rufain y diwrnod yma, 489 o flynyddoedd yn ôl, mae’n ddigon posib na fyddai William Morgan wedi cyfieithu’r Beibl i’r Gymraeg ac o ganlyniad ni fyddai’r Iaith Gymraeg yn dal ei gafael o hyd! Dweud mawr medde chi, wel ie!

Dyma anrheg bach i ddarllenwyr y blog i ddathlu’r achlysur. MP3 o ddarlith gan R. Tudur Jones yn Coffau Martin Luther a’i safiad. Mae’n ddarlith dirdynol oherwydd mae’n amlwg fod R. Tudur Jones wrth ei thraddodi yn gweld fod Cymru heddiw angen yr un math ddiwygiad eto.

R. Tudur Jones – ‘Yma y safaf…’ (MP3)