Fflam, coelcerth, paraffin. A’r mwyaf o’r rhain yw paraffin?

rhysllwyd — Wed, 08 Sep 2010 08:15:28 +0000

Ches i fy nychryn bore ma ar ôl darllen fod yna Eglwys yn Florida yn trefnu gŵyl International Burn a Koran Day er mwyn nodi atgof Medi’r unfed ar ddeg. Mae’r digwyddiad yn cael ei drefnu gan Pastor Terry Jones a’i Eglwys, sydd ag enw tra eironig, The Dove World Outreach Center.

Yn ogystal â bod yn ffolineb llwyr a fydd yn cyfrannu i radicaleiddio Mwslemiaid ymhellach mae’r digwyddiad yma yn dangos penllanw ffwndamentaliaeth Gristnogol sydd yr un mor bell o ddysgeidiaeth ac efengyl Iesu Grist ag ydy ffwndamentaliaeth Mwslemiaid mewn gwirionedd.

Rwy’n falch fod arweinwyr Cristnogol eraill yn yr Unol Daleithiau wedi dod allan yn gryf a chondemnio bwriadau Pastor Terry Jones.

Mae’n bwysig cydnabod fod elfennau o fewn Islam sy’n beryglus iawn. Ond mae’n bwysig cydnabod hefyd fod yna bobl allan yna sy’n gwneud a dweud pethau yn enw Crist sydd yr un mor beryglus â dyma enghraifft lachar o hynny. Feiddia i awgrymu nad ydy Pastor Terry Jones yn adnabod yr un Gwaredwr ac Arglwydd a mi a’i fod yn hytrach yn grefyddwr diwylliannol o dras ffwndamentalaidd adain-dde? Gwnaf.

Cydweithrediaeth ym meddwl Tudur

rhysllwyd — Tue, 07 Sep 2010 13:00:28 +0000

R. Tudur Jones

Dadleua Tudur y byddai rhyddid i Gymru yn dwyn manteision arbennig i’r genedl gan gynnwys rhai economaidd. Dadleua mai rhyddid ffals ac anghyflawn fyddai unrhyw fesur o ryddid i Gymru oni chaiff Gymru ryddid a chyfrifoldeb lawn dros ei bywyd economaidd hi ei hun. Esbonia mai ‘un o’r enllibiau mwyaf cyson’ am Blaid Cymru yw ei bod hi’n esgeuluso bywyd economaidd Cymru. ‘Rhan bwysig iawn o urddas dyn’, meddai Tudur, ‘yw ei fod yn gallu rheoli moddion ei gynhaliaeth.’ Cred Tudur mai’r bwgan yn y maes economaidd oedd y meddylfryd laissez-fair gyfalafol; ac er gwaethaf ei sosialaeth honedig yr oedd y Blaid Lafur yn gymaint o gynheiliaid i’r drefn honno ag yr oedd y Ceidwadwyr hwythau. Dadleua fod cyfalafiaeth a chyfalafwyr wedi gadael ‘craith ar ein cydwybod gymdeithasol’ gan gyfeirio at y Siartwyr, Helyntion Beca ac yn fwy diweddar y chwalu ar Undebau Llafur fel enghreifftiau o gyfalafiaeth yn gorthrymu’r Cymry. Esbonia fod y Blaid Lafur er 1945 wedi cael ei chyfle i gyflwyno amgenach drefn economaidd i Gymru ond ei bod wedi methu. Er symud y diwydiannau Cymreig o ddwylo’r cyfalafwyr i ddwylo’r wladwriaeth ganolog yn Llundain yr oedd y diwydiannau’r un mor bell o afael y werin Gymreig. Yr oedd y gweithiwr yr un mor ymddieithried o’i gynnyrch. ‘Onide’, meddai Tudur, ‘byddai arweinwyr Llafur yng Nghymru wedi gweld eu cyfle i greu rhwydwaith o ddiwydiannau a fyddai mewn ystyr real iawn yn eiddo i’r genedl Gymreig.’ Fe ychwanegodd;

Nid dileu cyfalafiaeth a wnaethant ond ei dwysau. Ni wnaethpwyd chwarae teg â’r gweithwyr a’u gobaith am fwy o reolaeth tros eu gwaith beunyddiol am fod y mudiad Llafur wedi llyncu sosialaeth wladwriaethol Webbaidd… Trwy fyny chwalu’r fiwrocratiaeth ganolog, Seisnig hon y mae Plaid Cymru’n cymryd y dorch sosialaidd o ddwylo’r Blaid Lafur yng Nghymru.

Y drefn economaidd amgen fyddai’n gweddu orau i Gymru yn ôl Tudur oedd ‘cydweithrediad’. Ac y mae’n trosi’r un egwyddor i’r byd amaethyddol yn ogystal gan ei fod yn nodi fod Plaid Cymru yn galw am ‘berchentyaeth’ i’r ffermwr. Dadleua na ddylem adael i’r diwydiant amaeth syrthio a diflannu yn y byd modern oblegid ‘rhoddwyd y tir i ddyn gan y Creawdwr i gynnal dyn; eilbeth yw’r difyrrwch a gaiff drwyddo.’

Dyfyniadau o R. Tudur Jones: ‘Egwyddorion Cenedlaetholdeb: y frwydr dros urddas dyn yng Nghymru’ (Caerdydd: Plaid Cymru, 1959)

Lleuad yn olau

rhysllwyd — Sun, 05 Sep 2010 21:59:59 +0000

Yn achlysurol yn ystod y flwyddyn dwi’n bwriadu blogio am bêl droed, mae pêl droed yn destun nad ydw i wedi ymdrin ag ef ar y blog o’r blaen! Dwi’n cefnogi Manchester City, a cyn i chi ddweud dim byd, dwi’n eu cefnogi nhw ers tua 1996 a hynny oherwydd fy obsesiwn pan yn fy arddegau gyda Oasis sydd, wrth gwrs, yn rhai o gefnogwyr enwocaf Man City. Ond mae’n rhaid i mi gyfaddef mod i wedi dangos ychydig bach mwy o ddiddordeb yn y tîm ers iddyn nhw gael y pres a dechrau cystadlu gyda’r timau gorau.

Dwi am ddweud gair felly am ddatblygiadau diweddar City. Ar y cyfan dwi’n meddwl fod hwn wedi bod yn haf gwael i City a hynny er eu bod nhw wedi arwyddo llu o chwaraewyr o safon rhyngwladol. Dyma nhw gyda llaw: James Milner, Mario Balotelli, Yaya Toure, David Silva, Alexandar Kolarov a Jerome Boateng. Rwy’n falch fod Robinio wedi mynd o’r diwedd ond rwy’n flin iawn fod Bellamy wedi mynd yn bennaf oherwydd mae ef oedd un o’r chwaraewyr prin yna tymor diwethaf oedd yn chwarae gyda’i galon. Ond o dderbyn nad oedd Bellamy yng nghynlluniau Mancini dwi’n falch ei fod e wedi cael ymuno a chlwb arall oherwydd byddai hi’n waeth byth gweld Bellamy yn chwarae i’r tîm wrth gefn.

Dwi’n meddwl y bydd Toure, Kolarov a Boateng yn chwaraewyr pwysig i’r clwb, ond yn arbennig Milner. Gobeithio mae Milner fydd Lampard City, dwi’n hyderus y bydd e’n datblygu rôl fel rhyw fath o asgwrn cefn o gysondeb yn y tîm. Yn yr un modd, pan fydda nhw yn holliach, bydd Kolarov a Boateng yn cryfhau amddiffyn oedd yn ddigon diflas ac annibynadwy llynedd ac a fyddai wedi gadael llond trol o goliau i mewn yn barod tymor yma oni bai am waith arwrol Jo Hart.

Ar y llaw arall dwi’n poeni y gallai arwyddo David Silva fod yn gamgymeriad o feintioli Robinioaidd. Hyd y gwelaf i bydd Silva ac Adam Johnson yn chwarae rôl ddigon tebyg yn y tîm ac yn anorfod felly ni fydd lle i’r ddau ohonyn nhw ar y cae. Ar hyn o bryd mae’n ymddangos mae’r dewis cyntaf yw Adam Johnson, a da felly. Dwi’n meddwl ei fod yn chwaraewr rhagorol ac yn fargen i feddwl mae dim ond tua £6m y talodd City amdano llynedd. A dyma broblem City a Silva. Problem City yw’r ffaith eu bod nhw wedi arwyddo chwaraewr £24m i eistedd ar y fainc. Problem Silva yw ei fod yn wynebu tymor o eistedd ar y fainc. Mae’n anorfod, dwi’n meddwl, mae Silva fydd y Robinio nesaf. Yr unig beth all newid hyn yw fod Silva yn dod oddi ar y fainc ac yn cael chwip o gem dda yn yr wythnosau nesaf a gorfodi ei hun mewn i’r unarddeg dechreuol.

Waeth i mi gydnabod nad ydw i’n gwybod llawer am Balotelli a dydw i heb ei weld yn chwarae, felly dwi ddim am basio barn un ffordd neu’r llall amdano eto. Ond dwi yn meddwl fod Tevez angen rhywun i chwarae wrth ei ochr neu o’i flaen yn yr ymosod; gobeithio y gall Balotelli lenwi’r rôl yna.

Y chwaraewr olaf sy’n haeddu sylw ar y pwnt yma yn y tymor ydy Adebayor. Dwi’n arbennig o hoff o Adebayor fel person ac fel cymeriad. Ond dwi ddim yn meddwl fod ganddo ddigon i gynnig fel blaenwr i City ag ystyried uchelgais y clwb. Yn y gemau hynny lle mae e wedi dod mlaen fel eilydd y tymor yma mae e wedi edrych yn drwsgl a di-enaid. Dydy e ddim yn edrych fel chwaraewr wnaiff ymdrechu’n galed i gael lle yn y tîm a dyna pam dwi’n meddwl y dylai City ei werthu mlaen fis Ionawr.

Mae Adebayor, fel ag yr oedd Robinio a Bellamy, yn symptomatig o broblem sylfaenol City sef fod ganddom ni ddim digon o chwaraewyr carfan. Hynny yw chwaraewyr sy’n ddigon bodlon eistedd ar y fainc am sawl gêm, am sawl wythnos, am sawl mis neu am dymor cyfan. Mae angen chwaraewyr o’r fath ar bob clwb ond mae City wedi mynd i’r arfer o arwyddo chwaraewyr safon rhyngwladol ar gyfer chwarae’r rôl yna ac mae hwn yn arfer sy’n rhaid dod i ben mor fuan a phosib. Mae Silva, Adebayor, Given, Barry a rhai eraill yn chwaraewyr rhy dda i eistedd ar y faint ond does ganddyn nhw ddim gobaith, ar hyn o bryd, torri trwyddo i’r unarddeg cyntaf chwaith.

Yn olaf, gair am dactegau Mancini. Dwi’n meddwl mae chwaraewr gorau City ydy Tevez ond hyd yma y tymor hwn mae Mancini yn ei chwarae yn ei safle anghywir. Ni all dyn mor fyr a Tevez chwarae fel unig ymosodwr. Chwarae fel cnonyn aflonydd tu ôl i’r ymosodwr blaen yw’r lle gorau i chwarae Tevez. Wn i ddim os mae bwriad hir dymor Mancini yw chwarae Balotelli yn y safle lle mae Tevez yn chwarae nawr ac yna tynnu Tevez yn ôl rhyw fymryn.

Gyda pawb yn ffit, dyma fyddai fy unarddeg delfrydol i tymor yma fel mae pethau’n ymddangos ar hyn o bryd:

Gôl-geidwad: Hart
Amddiffyn: Boateng, Kolarov, K. Toure, Lesscott
Canol cae: Milner, A. Johnson, Y. Toure, De Jong
Ymosod: Tevez, Balotelli (?)

Ar ôl eu gweld nhw’n chwarae ychydig o weithiau’n barod tymor yma dwi ddim yn meddwl fydd City yn y ras i ennill y gynghrair. Ar y gorau dwi’n meddwl mae’r hyn y gall City anelu ato yw’r pedwerydd safle a rhediad anrhydeddus yng Nghwpan Europa. Mi fydd hi’n dymor difyr!

Yn ôl ar dir y byw

rhysllwyd — Thu, 02 Sep 2010 22:38:13 +0000

Ar ddiwrnod Pethau Bychain mae’n bleser ail-agor fy ngwefan ar ôl dros ddau fis o fudandod.

Bu’n rhaid i mi gau’r wefan yn wreiddiol am resymau technegol, gan mod i wedi cyrraedd uchafswm cwota fy masdata MySQL buodd rhaid i mi drosglwyddo’r cyfan i fasdata newydd. Ar ôl trosglwyddo’r basdata roedd problem dra ddifrifol sef fod yr acenion Cymraeg ddim yn dangos yn gywir, mae rhai ohonyn nhw yn parhau i beri trafferth felly ymddiheuriadau rhag blaen am hynny. Diolch i Zanity am fy helpu gyda hyn. Ymddiheuriadau hefyd fod yr iaith fain yn ymddangos o bryd i’w gilydd; rwy’n cyfieithu’r thema WordPress wrth i mi fynd ymlaen a gweld beth sydd yna ar ôl heb ei gyfieithu.

Yn digwydd bod bu’r orfodaeth dechnegol i gau’r wefan am gyfnod syrthio ar adeg lle roeddwn wedi penderfynu rhoi seibiant i flogio beth bynnag er mwyn canolbwyntio 110% ar y PhD. Bellach dwi wedi ysgrifennu pob pennod ac yn y broses o ail-ddrafftio’r cyfan i’r safon ddisgwyliedig. Dwi’n gobeithio cyflwyno’r thesis fis Hydref a dwi’n disgwyl ymlaen yn eiddgar i’w gael allan o’r ffordd nawr, mae’n dipyn o faich digon diflas bellach. Wedi dweud hynny, y PhD fydd prif ffocws fy amser a’m sylw am yr wyth wythnos nesaf felly er bod y blog yn ôl ar dir y byw y tebygrwydd yw y bydd y rhan fwyaf o byst yn y dyfodol agos yn ymwneud ac R. Tudur Jones a’r PhD, sori.

Roedd ail-agor y wefan yn gyfle gwych i mi ei dacluso fyny a rhoi diwyg newydd iddo. Prif ffocws y wefan o hyd bydd y blog ei hun. Rydw i wedi ailwampio’r adran ‘dylunio’ sydd bellach yn cynnwys amcangyfrif o brisiau argraffu gan yr argraffwyr dwi’n gweithio gyda nhw. Rwy’n gobeithio bydd hyn yn denu mwy o bobl i droi ata i ar gyfer gwaith dylunio a chysodi. Gyda llaw, dydw i ddim yn gwneud arian mawr gyda’m gwaith dylunio ond yn hytrach yn ei weld fel cymorth i ddod a dau pen tennyn ynghyd a’m cynnal yn fy mhriod waith sef y weinidogaeth. Rwyf wedi ychwanegu adran sy’n cyfeirio pobl at fy mlog Saesneg ac mae’r adran ‘cysylltu’ dal yna.

Mae’r adran ‘dr. tudur’ wedi goroesi, ac ar ôl i mi orffen y thesis ac os bydd ei safon yn dderbyniol fe wna i rannu penodau fel PDF’s fan yma. Mi fydd y podlediadau yn ail-ddechrau fis Hydref pan fydda i yn ail-gydio yn fy ngwaith fel Bugail. Y tro hwn fe fydd y podlediadau yn dod o Gaersalem, Caernarfon lle fydda i’n Fugail dan hyfforddiant am 10 mis o fis Hydref mlaen fel rhan o fy nghyfnod olaf o hyfforddi i fod yn Weinidog. Ar yr adran ‘pregethu’ fe fedrwch weld lle dwi’n pregethu o Sul i Sul rhag ofn eich bod chi am droi i mewn.

I lawr yr ochr dde dwi wedi rhoi pedwar dolen amlwg i bedwar peth dwi’n ei chyfri yn bwysig ac yn ymwneud a nhw. Torri Syched, fy nghyfres o ffilmiau byrion am y ffydd. Society Profiad, fy mand. Cymdeithas yr Iaith, i’r gad. Ac yn olaf beibl.net sef y fersiwn ar-lein o’r Beibl mewn iaith lafar. Ymhen rhai wythnosau mi fydda i’n ychwanegu dolen fan yma i wefan fy eglwys yng Nghaernarfon sy’n cael ei ddatblygu ar hyn o bryd. Lawr yr ochr dde mae modd i chi ddilyn fy ffrwd Tumblr a Flickr hefyd. Gan mod i bellach yn defnyddio Tumblr yn y fan honno ac nid ar y blog y bydda i’n rhannu lluniau a fideo’s ac ati. Yn bennaf, pyst sy’n cynnwys testun yn unig y bydda i’n rhannu ar y blog o hyn allan. Yn olaf, tynnwyd y llun gwych, er braidd yn or-ystumiol, ohonof sydd ar frig y wefan gan ffrind i mi o Georgia oedd yng Nghymru dros yr Haf, dyma wefan Tara. Mae ei gwaith hi’n wych ac ers ei chyfarfod hi rwy’n gwrido mod i arfer ystyried unwaith mod i’n ffotograffydd reit fedrus.

Felly dyna ni, mae’n wych bod yn ôl a gobeithio fod ail-agor y wefan yma a’r cynnwys Cymraeg a fydd yn llifo allan ohono dros y misoedd nesaf yn rhyw gyfraniad bach i ddiwrnod Pethau Bychain!

Rev.

rhysllwyd — Thu, 01 Jul 2010 09:23:09 +0000

Yn nhraddodiad Father Ted a Vicer of Dibely, ond eto yn torri cwys tra gwahanol fe ddechreuodd “Vicer Comedy” newydd y BBC Nos Lun. Dilyn hanes y Ficer Adam Smallbone sy’n cael ei chwarae gan Tom Hollander y mae’r gomedi newydd Rev. Mae Adma yn Ficer ar blwy yng nghanol dinas mewn ardal sy’n ymddangos yn dra ddifreintiedig. Tra gwahanol felly i bentref dymunol Dibely.

Ar ddechrau’r bennod gyntaf mae Adam yn diolch i’w blwyfolion am y croeso mae ef a’i wraig wedi cael ers cyrraedd y plwy. “Thanks for making us welcomed in this vibrant dynamic church” cyn fod y camera yn panio at y gynulleidfa o lond dwrn o bobl yn unig. Yn ogystal a bod yn ddoniol roedd yr olygfa yma yn wych oherwydd ei fod ar un llaw yn adlewyrchu’n onest faint o bobl sydd yn addoli ar y Sul dyddiau yma ac ar y naill law yn adlewyrchu’r optimistiaeth y mae rhai arweinwyr Cristnogol yn ei ddangos yng nghanol yr anialwch ysbrydol. Roedd Adam yn gweld pethau, mae’n amlwg, yn hanner llawn yn hytrach na hanner gwag.

Yn ail olygfa’r bennod fe gawn Adam a’i wraig yn eu cegin drannoeth parti cynhesu tŷ y ficerdy. Y peth cyntaf sy’n eich taro chi yw mae nid Shloer a Volavons oedd yn y parti hwn! Nawr, dydw i ddim yn llwyrymwrthodwr a dydw i ddim yn meddwl y dylai arweinwyr Cristnogol orfod bod. Fodd bynnag dydy e ddim yn syniad arbennig o dda i Ficer feddwi oherwydd dydy e ddim yn syniad arbennig i unrhyw Gristion nac unrhywun o gwbl mewn gwirionedd feddwi’n dwll. Wedi’r cyfan mae’r Beibl yn dweud yn Titus 1:7 na ddylai’r arweinydd Cristnogol fod “yn rhy hoff o win”. Er fod arweiniad y Beibl yn glir ar y mater mae’n siŵr fod yna arweinwyr Cristnogol allan yna sydd a tuedd i gael un yn ormod weithiau ac efallai fod rhywbeth iach wrth bortreadu y ffaith nad ydy arweinwyr Cristnogol yn berffaith ac ein bod ni’n stryglo gyda rhai temtasiynau fel pawb arall. Amwn i mae yr unig broblem fan yma yw fod dim awgrym fod Adam yn gweld ei fai.

Yn yr olygfa yma hefyd y down i wybod mwy am wraig Adam, sef Alex. Mae hi’n gyfreithwraig ac felly yn bortread o’r wraig i Weinidog fodern. Dydy gwragedd i Weinidogion, y rhan fwyaf, ddim yn aros adref fel gwraig tŷ bellach ond maen nhw yn mynd allan a dilyn gyfra eu hunain a da felly. Yma hefyd y gwelwn y Ficerdy o’r tu allan am y tro cyntaf. Rhyw dŷ sy’n edrych yn ddigon tebyg i rhyw dŷ cyngor run down. Mae hyn yn effeithiol oherwydd ei fod yn lladd ar y myth fod gweinidogion yn byw bywyd bras mewn palasau oherwydd dydyn ni ddim! Dwi’n byw mewn tŷ teras un llofft yn Neiniolen ac mae dau o’m ffrindiau i sy’n weinidogion yn byw mewn hen dŷ ynghanol y wlad yn Sir Ddinbych heb iddo linell ffôn, gwres canolog a pibellau yn byrstio bob gaeaf.

Ar y ffordd i’r Eglwys gyda Colin mae Adam yn cael smôc. Aelod cyffredin o’r gynulleidfa oedd Colin, rhywun rough around the edeges, ond er gwaethaf hynny roedd yn cael ei bortreadu fel un oedd a ffydd digon didwyll yn Nuw. Unwaith eto mae hyn, y smygu, yn herio y ddelwedd draddodiadol o’r arweinydd Cristnogol. Fel mae’n digwydd mae dau o fy ffrindiau i sy’n Weinidogion yn smygu yn lled drwm. Mae nhw’n hurt a hunanol i wneud hynny ond mae’n dda fod y ddrama yn portreadu’r realiti fod rhai Gweinidogion yn symgu.

Drws nesaf i’r Eglwys mae yna dri adeiladwr yn gweithio a phob tro y bydd Adam yn pasio mae nhw yn ei watwar mewn gwahanol ffyrdd. Y tro cyntaf iddo fe eu pasio nhw mae e’n annog Colin i “Droi’r foch arall” ond yn eironig ddigon erbyn diwedd y rhaglen mae Adam ei hun wedi cael llond bol, yn rhwygo ei goler wen i ffwrdd ac yn gwaeddi “F*off” wrth yr adeiladwyr. Rhaid cydnabod fod yr olygfa yma yn dra effeithiol a doniol ond eto gan feddwl yn ôl ar Titus 1:7-8 mae Adam yn strechio ei hawl i gael parch fel arweinydd Cristnogol i’r eithaf yn y fan yma.

Ar ddau achlysur yn y bennod mae Adam yn cael ei hun mewn tacsi gyda’r Archddiacon. Dyn sy’n hung up ar gynnal y traddodiad a’r adeiladau. Mae’n amlwg fod gan Adam fwy o ddiddordeb yn y bobl sy’n addoli yn yr eglwys na’r adeilad ei hun. Ceir portread effeithiol o Adam y Ficer sydd eisiau treulio amser gyda’r bobl ond ei fod yn gorfod gweithio mewn cyfundrefn eglwysig sy’n milwrio yn erbyn hyn ac yn llyncu ei holl amser gyda phethau fel codi arian i drwsio’r ffenestr a’r to.

Plot stori’r bennod gyntaf yma yw fod Ysgol yr Eglwys wedi derbyn adroddiad OfStead arbennig ac felly roedd pobl wedi dechrau mynychu’r eglwys er mwyn cael lle i’w plant yn yr ysgol. Un o’r bobl wnaeth ddechrau mynychu yn dilyn yr adroddiad oedd yr Aelod Seneddol lleol. Roedd ymweliad teulu’r AS gyda’r eglwys yn ddoniol iawn. I ddechrau dyma’r plentyn yn protestio: “Why are we doing this? It’s not Christmas!” Mae hyn, wrth gwrs, yn dychanu’r crefyddwyr sydd dim ond yn ymarfer eu ffydd honedig ar ddydd Nadolig a dros y Pasg, wrth fedyddio ac wrth briodi.

Roedd hi’n ddoniol hefyd fod y newydd-ddyfodiaid i’r eglwys ddim yn siŵr beth i’w wneud, pryd i godi, pryd i eistedd a beth i’w adrodd a phryd i’w adrodd ac ati. Anghydffurfiwr ydw i ond gan fod Dad yn Anglican dwi’n addoli mewn eglwys Anglicanaidd yn achlysurol ac gallaf ategu hyn! I rywun sy’n dod i wasanaeth Anglicanaidd traddodiadol o’r tu allan mae’r cyfan yn gyfrinach fawr, pryd i sefyll, pryd i eistedd ac yn y blaen, ac mae’r sawl sydd wedi troi i’r gwasanaeth yn teimlo’n dra anghyfforddus weithiau. Y wers fan yma amwn i yw fod yn rhaid i eglwysi lunio gwasanaethau mewn ffordd sy’n cynnwys a tywys pobl newydd ac ddim yn eu heithrio.

Ar ddiwedd yr olygfa yma fe welir pobl yn rhoi arian i’r eglwys mewn ffordd ‘edrychwch arna i’, pobl yn rhoi arian i gael eu gweld er mwyn ceisio cael lle i’w plant yn yr ysgol. Mae hyn yn bortread da iawn o’r modd y mae rhai crefyddwyr yn ymroi i’r achos, weithiau yn ariannol, ond am y rhesymau anghywir.

Nes ymlaen yn y rhaglen mae’r AS yn holi yn blwmp ac yn blaen i Adam am le i’w blentyn yn yr ysgol. Er mwyn helpu’r sefyllfa mae’n cynnig arian sylweddol i’r eglwys atgyweirio’r ffenest oedd wedi torri. Ac yna mae Adam yn dweud wrth yr AS “It would help if you actually came to Church.” Gwych! Unwaith eto mae’n dal rhagrith pobl, crefyddwyr yn enwedig, i’r dim. Yr holl Gymry sy’n dal i ddisgwyl cael bedyddio eu plant yn y capel, priodi yn y capel a’u claddu hyd yn oed ond heb fod yn ymarfer y ffydd clywch: “It would help if you actually came to Church.” Wrth gwrs dydy mynd i’r capel ddim yn eich gwneud yn Gristion ond mae yn rhyw ddangosydd o’ch ymrwymiad i’ch ffydd honedig.

Yna tua diwedd y bennod mae cyflymder y plot yn arafu ac mae Adam yn cael ei hun yn yr eglwys ar ben ei hun ac yn cael amser i weddïo. Mae’n gwawrio arno fod yr holl sefyllfa allan o reolaeth ac mae’n cychwyn ei weddi drwy gydnabod ei bechod, mae’n cydnabod ei fod e wedi bod yn rhy barod i gyfaddawdu gyda’r cyfoethog (yr AS a’u tebyg oedd yn defnyddio crefydd i gael beth oedden nhw eisiau) yn hytrach na chymryd ochr y tlawd oedd yn ceisio dim mwy na ffydd syml yn Nuw, fel Colin.

Yna dyma Adam yn dweud wrth yr AS na chai le i’w blentyn yn yr ysgol oherwydd mae llefydd i wir Gristnogion oedden nhw ac nad oedd modd i’r AS brynu ffafr drwy gynnig arian i’r Eglwys. Yn ddiddorol, dyma’r AS yn troi yn syth a cychwyn rhoi tough time i’r Ficer am wneud y peth iawn. Ceir yma bortread o’r gwleidydd modern sydd, yn sylfaenol, an-egwyddorol ac yn ceisio troi popeth i’w felin ei hun gydag arian a dylanwad.

Daw’r bennod i’w therfyn gyda fy hoff olygfa i lle gwelir Adam a Colin tu allan yr eglwys yn eistedd ar fainc.

Colin: “That Professor and his book about God being all deluded …”
Adam: “Who? Richard Dawkins?”
Colin: “He’s a tw*t isn’t he?”

A daw’r rhaglen i ben gyda rhyw fath o neges ynglŷn a chyfyngiadau gwyddoniaeth ac fod rhai pethau ynglŷn a’n bodolaeth a’n byd na all ond ffydd eu hateb.

Casgliadau

Ar y cyfan wnes i fwynhau’r rhaglen yn fawr iawn. Wnes i ei gwylio gyda ffrind i mi oedd hefyd yn gweithio i Eglwys ac er fod y ddau ohonom ni wedi ei fwynhau roeddem ni, rhywsut, yn teimlo’n lled euog am ei fwynhau.

Y rheswm am hynny oedd yr holl regi, roedd hi’n ymddangos fel bod llawer iawn iawn o regi yn y rhaglen. Mae’n bosib nad oedd mwy o regi ynddi na rhaglenni comedi eraill, ond oherwydd fod llawer o’r rhegi dod o enau Adam (oedd mewn coler wen) efallai fod y rhegi yn sefyll allan yn fwy. Ar un llaw roeddwn i’n hoffi’r ffaith fod y rhaglen yn portreadu Adam, y Ficer fel person cyffredin, fel pechadur oedd yn llithro yn aml i’r un beiau fel pawb arall. Dyna ydym ni mewn gwirionedd. Er mod i’n mynd yn weinidog, dydw i ddim yn well na neb arall a dwi yn syrthio, yn rhy aml, i’r un beiau a phawb arall. Ond er mod i yn adnabod gweinidogion, a rheiny yn rai efengylaidd cofiwch, sydd yn cael un yn ormod i yfed weithiau ac sydd yn rhegi ar achlysuron tra arbennig dydw i ddim yn adnabod gweinidogion sydd yn mynd ar bendars enfawr yn aml ac yn rhegi am yn ail frawddeg a hynny am eu bod nhw, yn gywir felly, yn cymryd her Titus 1:7-9 o ddifri. Doedd Adam yn amlwg ddim, ac felly mae ei gymeriad, i ryw raddau, yn dwyn anfri ar y weinidogaeth.

Wrth gwrs, calon o ffydd Gristnogol ydy Iesu Grist. Er i Adam droi mewn gweddi ar un achlysur yn y bennod ni chafwyd unrhyw ddehongliad nac esboniad synhwyrol o ffydd yn Iesu o gwbl yn y bennod. Fe gafwyd moeswers ynglŷn a “gwneud y peth iawn” do, ond roedd Iesu yn fwy na athro da oedd yn dysgu moeswersi yn unig. Ond rhaid cofio mae cyfres gomedi ydy hon nid chwaer raglen i Songs of Praise ac hefyd mae dim ond y bennod gyntaf mewn cyfres ydy hi. Os oes moeswers o fath mynd i fod ymhob pennod mae’n siŵr y bydd craidd neges efengyl Iesu yn dod trwodd rhyw ben.

Os ydych chi’n cael eich tramgwyddo yn hawdd peidiwch a gwylio Rev. Mam paid a’i wylio. Ond os ydych chi am weld comedi glyfar sy’n portreadu crefydd wag a her y weinidogaeth gyfoes yna gwyliwch gweddill y gyfres da chi.

Diwygiad 1904-05 yn drobwynt argyfyngus?

rhysllwyd — Fri, 25 Jun 2010 21:15:23 +0000

Oes rhywun am geisio dehongli beth mae R. Tudur Jones yn dweud isod am arwyddocâd Diwygiad 1904-05 yn y cyd-destun o argyfwng ysbrydol a hunaniaethol yr oedd Cymru ynddi ar y pryd? Ydw i’n bell iawn ohoni i dybio mae’r hyn mae R. Tudur Jones yn dadlau, yn y bon, yw fod y diwylliant gorau Cymraeg yn ddiwylliant Cristnogol Cymraeg ac y bod Diwygiad 1904-05 wedi bod yn gyfle, os nad ymyriaddwyfol, i’r Cymry ail afael ynddi cyn ei bod hi’n rhy hwyr? Mae R. Tudur Jones ar ddiwedd y dyfyniad yn sôn am Ddiwygiad 1904-05 fel ‘trobwynt argyfyngus yn hanes Cymru’r Ugeinfed Ganrif’, pam? A’i oherwydd i’r Diwgiad, er gwaethaf ei bendithion, fethu a chyffwrdd Cymru drwyddi a bod yn ddylanwad ffurfianol i fywyd diwylliannol ac ysbrydol Cymru am weddill y ganrif? Trafodwch bobl.

Yr oedd y Cymry’n ymateb i’w cyfrifoldeb gerbron Duw trwy gyfrwng eu diwylliant Cristnogol Cymraeg. A oeddynt i barhau’n ufudd a ffyddlon i’r Duw hwn? Iddynt hwy, yr oedd y Diwygiad yn gosod cwestiwn miniog o’u blaen ynglŷn â’u hymlyniad wrth y diwylliant hanesyddol y mynegodd eu tadau eu cyfrifoldeb gerbron Duw trwyddo. Nid dyna’r cwestiwn yn Norwy nac yn Korea [h.y. gwledydd eraill oedd yn gweld adfywiad run pryd]. Ond gan fod amgylchiadau yng Nghymru’n bygwth y Gristnogaeth hanesyddol, ac anffyddlondeb unigolion yn rhan o’r bygythiad, yma y cyfarfu’r Ysbryd Glân â’i phobl. A dyna sy’n gwneud Diwygiad 1904-05 yn drobwynt argyfyngus yn hanes Cymru’r Ugeinfed Ganrif.

One church worshiped in English and one in Welsh

rhysllwyd — Wed, 23 Jun 2010 11:17:13 +0000

Ddois i ar draws enghriafft galsurol arall o’r agwedd golonial sy’n dra nodweddiadol o lawer o’r symudiad efengylaidd ym Mhrydain heddiw a hynny mewn erthygl gan David Instone-Brewer yn y cylchgrawn dylanwadol Christinaity. Roedd yr erthygl yn trafod ‘church splits’ ac fe agorodd ei erthygl fel hyn:

My friend Ken showed me a strange photo of the two small Baptist churches for which he was a joint minister in a small South Wales village: the churches were right next door to each other. In the photo the congregation of each stood on the steps leading up to their front door and Ken stood in the middle astride a small dividing wall with a foot on each set of steps. Despite his urging, they refused to amalgamate, even though they believed the same things, heard the same sermons from him, and had occasional joint services. Why? One church worshiped in English and one in Welsh.

Dwi wedi anfon gohebiaeth i mewn at y cylchgrawn yn ymateb i’r agwedd drahaus yma. Gobeithio y bydda nhw yn ei gyhoeddi yn y rhifyn nesaf. Dyma wnes i anfon mewn:

I was saddened when I read the opening paragraph of David Instone-Brewer’s Church Splits article (Christianity, July 2010). What shocked me as a Welsh speaking Christian was that he portrayed the existence of Welsh speaking churches side by side with English ones in Wales as a ‘split’.

In the Arfon area of North Wales where I live we view the existence of Welsh and English churches as a strength not a weakness born out of division and tension. In a naturally bilingual nation like Wales we have Welsh speaking Christians who want to be minister to, want to worship and enjoy fellowship in their mother tongue and we also have English speakers who need the same. The existence of this need is reflected in the existence of different language Churches, it’s how the Church responds to the cultural context it sees in front of it. It’s not as a result of tension and splits. My Welsh language Baptist church planted our towns English language Baptist church decades ago in a response to the growing English language community in the town. It was not born out of a split it was a missional plant. And to this day both churches exist side by side both respecting each others unique witness and mission and both praying for each others work.

Here in Wales we have unchurched folk who are both Welsh and English speaking who need to be reached with the gospel. From my own experience working amongst my fellow Welsh speakers a Welsh speaking church is best placed to bring the good news of Jesus Christ to them. From my understanding of Biblical theology on the question of language and culture ‘unity in diversity’ is the grand theme. It was a shame therefore that the article portrayed the existence of different language Churches in Wales in a negative tone.

Uchafbwyntiau Rali Mesur Iaith, Porthmadog – 19 Mehefin 2010

rhysllwyd — Mon, 21 Jun 2010 08:22:07 +0000

Hefyd: Lluniau o’r Rali

Chiddy Bang – Opposite Of Adults

rhysllwyd — Mon, 14 Jun 2010 17:27:33 +0000

Music Video gwych!

“A Dyma’r Cyhoeddiadau…”

rhysllwyd — Sat, 12 Jun 2010 09:29:27 +0000

Gobeithlu Salem, Rhiwbryfdir, c.1900

Yn y bennod “A Dyma’r Cyhoeddiadau…” mae R. Tudur Jones yn trafod amryw weithgaredd y Capeli Cymraeg yn nghyfnod yr 1890au. Yn y rhan fwyaf o Gapeli roedd rhywbeth mlaen bob nos. Cymerwch raglen wythnos Libanus, Abertawe o 1905 fel enghraifft. Nos Lun: Cwrdd gweddi a chwrdd dirwest, Nos Fawrth: Gobeithlu ac Ymdrech Gristnogol, Nos Fercher: Seiat, Nos Iau: Cwrdd gweddi’r chwiorydd a’r côr, Nos Wener: Dosbarth Beiblaidd a Nos Sadwrn: Cwrdd gweddi’r dynion. Wythnos lawn felly!

I’r eglwysi Cymraeg a Saesneg fel ei gilydd roedd yr holl weithgaredd yma, gan gynnwys y gweithgaredd diwylliannol, yn rhan o weinidogaeth fugeiliol yr eglwysi, roedd y gweithgaredd yn tynnu pobl at ei gilydd ac yn dyfnhau perthynas cyd-aelodau a’u gilydd. Ond i’r eglwysi Cymraeg roedd arwyddocâd pellach i’r holl weithgaredd yma fel mae R. Tudur Jones yn esbonio.

Beth oedd arwyddocâd y wedd hon ar waith yr eglwysi? … Wrth astudio cynnwys y diwylliant a geid mewn gobeithlu, cyfarfod diwylliannol, côr a chyngerdd ni ellir peidio â sylweddoli mor wahanol ydoedd i’r diwylliant a gyfrennid gan y gyfundrefn addysg gyfoes. Y gwahaniaeth mawr cyntaf i’w nodi yw fod y diwylliant hwn yn Gymraeg, a’r diwylliant ysgol a choleg yn Saesneg … Bu’r cyfarfodydd hyn yn foddion i gyffroi diddordeb miloedd yn eu treftadaeth genedlaethol …

Ynddynt hwy hefyd dysgodd miloedd rywbeth am hanes y genedl a’i mawrion, a hynny pan nad oedd hanes Cymru’n cael unrhyw le yn yr ysgolion dyddiol … A rhwng popeth, bu’r cyfarfodydd yn gyfrwng i gadarnhau Cymreictod llaweroedd …

Wrth sôn am yr agweddau hyn ar weithgarwch yr Eglwysi, yr ydym yn sôn am rywbeth mawr. Yr oedd llawer iawn mwy o dan y dylanwad hwn ym 1900 nag oedd o dan ddylanwad yr ysgolion dyddiol, y colegau a’r papurau newyddion Saesneg. Yr oedd yn allu mawr yn y tir, a byddai haul y genedl wedi machludo ers tro oni bai am y cyfraniad hwn i barhad ei diwylliant …

[Allan o R. Tudur Jones: Ffydd ac Argyfwng Cenedl - Cyfrol Un, Tud. 130-31]

Gobeithlu'r Bedyddwyr, Llanfair-talhaiarn, 1905

Mae’r sylwadau hyn yn codi cwestiynau dilys iawn. Roedd y diwylliant Cristnogol Cymraeg cyn gryfed yn 1900 fel nad oedd lle i ddiwylliant Cymraeg secwlar os oedd posib sôn am y fath beth o gwbl yn 1900. Felly rhwng 1914 (lle mae astudiaeth y gyfrol yn dod i’w therfyn) a dyddiad ei chyhoeddi ddechrau’r 1980au roedd y Cymry yn gadael y capel a’i ddiwylliant Cymraeg i fyd o addysg a diwylliant poblogaidd Saesneg gan na wyddai y Cymry fawr dim am ddiwylliant Cymraeg nad oedd yn ddiwylliant oedd ynghlwm ag eglwys neu Gapel. Roedd gadael y capel gyfystyr a gadael y diwylliant Cymraeg, roedd yr argyfwng ysbrydol felly yn esgor ar argyfwng cenedl gan nad oedd gan y Cymry ei sefydliadau sifig Cymraeg i Gymryd lle’r capel.

Yr hyn rwy’n cael trafferth ei ddeall ar hyn o bryd yw ceisio dehongli a’i beirniadaeth ar yr eglwysi oedd hyn yntae beirniadaeth ar y genedl yn gyfan. Er gwaetha’r perygl amlwg o glymu bod yn Gristion a bod yn Gymro mor glos yn 1900 ymddengys fod R. Tudur Jones yn dadlau fod y genedl o leiaf wedi elwa o hyn gan ei fod yn dadlau y ‘byddai haul y genedl wedi machludo ers tro oni bai am y cyfraniad hwn i barhad ei diwylliant’. Ymddengys fod yr eglwysi felly wrth gynnal y genedl mewn cyfnod lle nad oedd ganddi sefydliadau eraill i’w chynnal wedi dyfrhau’r dehongliad o ‘beth yw Cristion’ i’r fath raddau fel ei bod hi wedi cadw’r iaith a’r diwylliant ond wedi plannu’r ddaeargryn ysbrydol a’r dryswch meddwl ysbrydol sydd dal gyda ni heddiw. Hynny yw pobl yn meddwl fod bod yn Gymro gyfystyr a bod yn Gristion.